Harro Pirch ve Salih Seckin Sevinc

Geçtiğimiz ay Taksim Sanat Galerisi’nde İstanbul Sanat Evi‘nin organize ettiği “Mon Amour Istanbul” isimli resim sergisi vardı. İki usta Viyana’lı sanatçı Gustav Just ve Harro Pirch’in fırçasından İstanbul’u izledik. Yaz olmasına rağmen yine de sergiye ilgi büyük oldu. Bu sergi esnasında iki sanatçıyla da ayrı ayrı röportaj yaptık ve onları daha yakından tanımaya çalıştık. Önümüzdeki dönemlerde bu iki ressam’ın Türkiye’de daha çok sergisine tanıklık edeceğiz. Çünkü onlar İstanbul’u ve Türkiye’yi çok seviyorlar. İlk röportajımız Harro Pirch ile oldu. Severek okumanız ümidi ile…

A. Evet, nedir? Nereden gelmektedir bu İstanbul sevdası?

H. Daha önce beş yıl İstanbul’da yaşadım. Bu zaman içinde İstanbul’u sevmeyi öğrendim. Son yirmi yıldır da her sene iki üç kere geliyorum.

A. En son “İstanbul’a Sevgilerle” isimli resim serginizde değişik teknikler gördük. Yağlıboya, suluboya, pastel gibi. Biraz bundan bahseder misiniz?

H. Suluboya’da önce kurşun kalem ile taslağı çiziyorum daha sonra suluboya ile renklendiriyorum. Ve yine bu taslaklardan yola çıkarak yağlıboya yapıyorum.

A. Peki en çok hangi teknik ile haşır neşir olmayı seviyorsunuz?

H. Pastel.

A. Peki neden?

H. İpek üzerine çalışıyorum ve çok hoşuma gidiyor.

A. Bu serginizde sadece peyzajlar görüyoruz. Daha öncesinde ne tarz çalışıyordunuz?

H. Önceleri portreler ve natürmortlar yaptım ve farklı tarzlar denedim tabi ve son durağım ve oturmuş olan tarzım peyzaj oldu.

A. Yeni jenerasyon sanat anlayışı için ne düşünüyorsunuz? Yani, tuvalsiz sanat? Yaptım işte, sanat oldu.” denen sanat için? Başka bir deyişle “emeksiz” sanat için?

H. Enstalasyonlar ve yeni sanat anlayışı da bir kendini tanımlama biçimi ama tabi bütün bunlar için bir de açıklama lazım. Ben öykü’nün dilini öğrendim. Benim bir yazım var bunu renklerle ve yaptıklarımla anlatıyorum. Bu yeni jenerasyon işler için yanında bir de açıklayıcı olması gerekebiliyor.

A. Serginizin ismi’nin “İstanbul’a Sevgilerle” olması çok manidar. Bunu iki Viyana’lı sanatçının söylemesi ise bu manidarlığı iki misli arttırıyor. Türkiye hakkında neler düşünüyorsunuz?

H. Ben İstanbul’u çok seviyorum. İstanbul’da yaşayan birçok arkadaşım, dostum var. Onlarla gayet iyi anlaşıyorum fakat farklı kültürlerden geliyoruz.  Bu da uyumu bazen zorlaştırabiliyor.

A. Resim dışında ne yaparsınız?

H. Viyana’da bir bahçem var. Çoğunlukla onunla uğraşırım.

A. Çocuklarınız?

H. Bir oğlum bir kızım var.

A. Maaşallah  (Gülüşmeler)

H. Oğlum yedi yaşına kadar burada okudu ve çok iyi Türkçe biliyor. Ayrıca daha sonra Viyana’da Türkoloji ve Arap Filolojisi okudu. Osmanlıca’da biliyor.

A. Çocuklarınızdan sizin gibi resme, sanata ilgi duyan var mı?

H. Kızım Amerika’da çift dalda eğitim gördü. Politika ve Sanat. O da resim yapar.

A. Başka eklemek isteyeceğiniz bir şey var mı? İlerleyen dönemlerde Türkiye’de yeni sergileriniz olacak mı?

H. Resimle uğraşmak isteyenlere söyleyeceğim; bu işi bir meslek haline getirsinler. Yetenek ayrı birşey ama üzerine çok emek vermek gerekiyor. Daha çok sergi açmam gerektiği hissiyatı bende hala hakim mesela.

A. Birde siz İkinci Dünya Savaşı üzerine dünya’ya geldiniz. “Savaş Çocukları”sınız. Bunun sanatınıza ne gibi etkileri oldu?

H. Dedem savaş zamanında çiftçiydi. Bizim de onların yanında yaşamamız gerekiyordu. Bir çiftlik hayatı yaşanıyordu ve biz bu savaşın etkisini çiftlikte hiç hissetmedik.

Ezgi Esen – Artimetre

Geçtiğimiz günlerde Gallateria’da düzenlenen “İstanbul Fotoğrafları Sergisi”nde görüştüğümüz Canvastar yetkilisi Serdar Gençer ile canvas baskı (tuval baskı) resim piyasası ve sektörde lider Canvastar markasına dair  bir söyleşi gerçekleştirdik.

Canvastar kaç senesinde kuruldu?

2007 senesinin başında faaliyete geçtik. Tabi 2007’de bu işi öğrenmeye başlamadık. Meslek hayatımızın içinde sanat hep vardı. Resim konusunda da bilgiliydik ve İstanbul Sanat Evi çatısı altında çalışarak bu işleri iyice öğrendik diyebiliriz.

Canvastar Editörü Serdar Gençer

Art Print piyasası dünyada yaygınken ve ciddi bir sektör oluşturuyorken Türkiye’de yeni yeni gelişiyor. Canvas baskıları ülkemizde son 5-6 senedir yaygın bir şekilde görüyoruz. Sizin bu işi yapma isteğiniz nasıl oluştu? Böyle bir eksikliği nasıl gördünüz?

İnsanların evlerine, ofislerine bir şeyler alıp asabilmelerinde ilk alternatif; yağlıboya tablodur. Sonra suluboyalar gelir. Bunların fiyatları da yüzüne bakabileceğiniz bir kalitede en düşüğü 500 – 1000 TL arasında değişir. O yüzden doğal olarak orta gelirli insanlar evlerinin dekorasyonunu tamamlayacak bir ürün alırken çok fazla düşünüyorlar.  Zengin sayılabilecek bir kesimin değil de artık orta halli diyebileceğimiz insanların da evlerine alıp asabilmeleri için biz tuval baskı posterler üretmeye başladık. Canvastar girmeden önce de bu piyasa vardı. Ama biz bu işe tam manasıyla fark ve standartlar getirdik.

Bu doğrultuda Canvastar’ı farklı kılan ne olmuş oluyor?

Bizim bakış açımızdır, koyduğumuz kalite çıtasıdır. Belli bir çözünürlüğün altındaki görselleri basmayız. Daha çok para kazanacak olsak da kataloğa koymayız mesela. Resmin orjinaline en yakın renginde ve durumunda basılması için uğraşırız hep. İşin kalitesi bizim için her zaman ön plandadır.

Bunun için gerekli görsel kaynağı nereden sağlıyorsunuz? Görsellerin teminini nasıl yapıyorsunuz?

İstanbul Sanat Evi’nin bu konuda 20 yıllık bir tecrübesi ve arşivi var. Biz kendileri ile bu konuda ortak çalışıyoruz.

Canvastar markasını kurmak nasıl ortaya çıktı? Sadece canvas baskı mı var? Örneğin kağıt postere baskınız var mı?

Bizim ürünümüz sadece tuvale baskıdır. Tamamen bu işe odaklandık. Canvastar bu işin liderliğine soyunmuş ve sadece bu konuda uzman olmak üzere yola çıkmış bir kurumdur. Örneğin çerçeve işine hiç girmedik. Başka baskı türevlerini de üretelim demedik.  Bunun için gücümüzün çoğunu, işimizin kalitesine ve sadece tuvale baskı resim teknolojisi’nin geliştirilmesi üzerine harcadık. İşte bu yüzden Türkiye’de kendi alanımızda lideriz diyoruz. Ayrıca sanatseverler en geniş resim portföyünü sadece Canvastar’da bulabilirler.

Canvastar’ın çeşitli yerlerde bayiisi var mı? Nasıl bir pazarlama stratejiniz var?

Temel olarak internette ürünlerimizi pazarlıyoruz. Bu iş için bir mağaza, dükkan, galeri gibi bir yer kullanmıyoruz. Ürünün, orijinal bir yağlıboyaya göre daha kolay elde edilebilir bir fiyatta internet ortamında bir katalog haline getirip oradan hızlı şekilde satışını sağlıyoruz. Şu an sadece İstanbul içerisinde belirli merkezi yerlerde bayilerimiz mevcut. Ancak her yere ürünlerimizi kesinlikle vermiyoruz. Yani Beyoğlu’nda bir yerde. Kadıköy’de bir yerde bayimiz var.  Bu konuda çok dikkatli davranıyoruz. Canvastar ile çalışacak firmalara ayrıca bir müşteri/bayi gözü ile  bakmıyoruz. Onları iş ortağımız olarak görüyoruz. Ayrıca sitemiz üzerinden sadece Türkiye’ye değil, ingilizce dil seçeneğimizle de tüm dünyaya hitap ediyoruz.

Yutdışına da gönderiyor musunuz?

Ürünlerimizin çoğu yurt dışına gidiyor zaten. Satışlarımızın büyük kısmı yurt dışına gitmekle birlikte yurt dışının da büyük bir kısmı Amerika’dır. Onun dışında çoğunlukla Avrupa’ya, Avustralya ve Yeni Zellanda‘ya  Canvastar baskılarımızı gönderiyoruz.

Almak isteyenler için fiyat aralığınız nedir?

"Gallery Wrap" Uygulama Örnekleri

Bizde ürünler iki türlü sunuluyor. Birincisi rulo halde teslimattır. Bu ürünümüz kargo ücretinin düşük olması sebebiyle tercih edilebilir. Kişi ürünü aldığında şasisini yaptırabilir. Canvas baskı kağıt olmadığı için duvara bantla yapıştırılması söz konusu değildir. Bezdir ve gerilmesi gerekir. Bir de şasiye gerili vaziyette ürünümüz vardır. Bu ürünümüz ise piyasadan farklı bir formatta sunulmaktadır. Genellikle piyasadaki ürünlerde zımbayı kenarına çakarlar, tuval daha az fire versin diye. Üstelik de kenarını beyaz bırakırlar. Biz kenarını da renkli yapıyoruz ve zımbaları arkadan çakıyourz ki; bu vaziyette duvara asıldığında da çerçevesiz kullanılabiliyor. Yani şasili ürünlerimiz çerçevesiz kullanılabilir özelliktedir. Buna yurtdışında “Gallery Wrap” diyorlar. Fiyat aralıklarımız 20 – 150 TL arasında rulo veya şasili olmak üzere değişiyor.  Yani ebada göre değişen fiyatlarımız var. Örneğin, 60cm uzun kenarı olan bir Canvastar baskıyı şasili “Gallery Wrap” olarak 47 TL’ye alabiliyorsunuz.

Tuvale baskı resim tam anlamıyla nedir?

Orijinal bir yağlıboya resmin fotoğrafı çekilir, bu çekilen fotoğrafın orjinaline uygun bir hale getirelecek şekilde grafik ve görsel ayarları yapılır. Daha sonra buna uygun büyük baskı makinesinde %100 pamuktan dokunmuş tuvale orjinal mürekkepler vasıtasıyla basılır ve üzerine ışık ve tozdan korunması maksadıyla laminasyon yapılır. İşte tuvale baskı resim budur. Biz buna Canvastar diyoruz.  Birçok müşterimiz Canvastar baskıların, malzemesinin tuval olması sebebiyle kağıttan çok daha sıcak ve gerçek bir ürün olduğunu söylüyor.

Türkiye’deki  canvas baskı piyasasını nasıl görüyorsunuz?

Kenar Rengi ve Gallery Wrap Uygulaması

Ozalitçi mantığıyla yapan çok yer var. Bir takım şeyler moda olur da o işi yapan bir sürü insan peyda olur ya; örneğin çiğ köfteciler, simit saraycılar gibi. Bu iş yapılır, bu işten iyi para kazanılır diye bir tane baskı makinesi, bir tane de rulo tuval alıp, daha sonra işin aslında o kadar kolay olmadığını, daha çok  tecrübe gerektiğini ve farklı bir uzmanlık alanı olduğunu zamanla anlarlar. O tür yaklaşımda olanlar zamanla eleneceklerdir. Bu tarz firmalar Türkiye’de birçok sektörde olduğu gibi bizde de var, çok ucuza mal edip maalesef iyi işler çıkarmıyorlar. Estetik kaygıları yok. Düşünsenize güzellik ve güzelleştirme üzerine bir iş yapıyorsunuz ama estetik değerler hakkında hiçbir fikriniz yok. Maalesef kalitesiz tuval ve orijinal olmayan boyalarla daha ucuza mal edip kötü baskılar üreten çok yer var.

Bildiğimiz kadarıyla Canvastar bu işi yapan firmalar arasında, online kataloğuyla beraber en çok çeşite sahip olan firma.

Şu anda kataloğumuzda 3000 civarında seçeneğimiz mevcut. Bu kataloğun gelişmesi de sürekli devam ediyor. Sürekli yerli ve yabancı sanatçılarla irtibat halideyiz. Şu anda çağdaş sanatçılar da firmamızın kataloğunda bulunarak dünyaya kendini pazarlayabilirler. Bununla ilgili seçim ve düzenlemeyi yine biz kendi bünyemizde yapıyoruz.

Şöyle bir şey anlatmak istiyorum size;

İnternetin büyük bir hazine olduğu, aradığınız herşeyin hemen iki tık uzakta olduğu üzerine hep konuşulur, duymuşsunuzdur. İki tık dediğimiz şey Google’dır aslında. Oraya yazdığınız kelimenin karşısına o kadar çok sonuç çıkar ki, gerçekten de çok büyük bir hazine var sanabilirsiniz. Oysa gerçekten doğru bilgiye, kaliteli malzemeye ulaşmak internette belki daha da zor. Şunu gururla söylüyorum ki, biz gerçekten burada en iyi malzeme ile en iyi resimleri hazırlıyoruz.

Peki bu satışlardan sanatçılara bir pay veriliyor mu?

Sanatçının popüleritesine ve satış grafiğine göre farklı oranlarda değişen bir ücreti vardır. Çünkü, ürünlerimiz sanatçılara bir orjinal tablo kadar çok para kazandıran işler değil. Ancak bununla birlikte hem yurt içi hem de yurt dışı pazara hitap ettiğimiz için Çağdaş Türk Sanatçılarının görünürlüğünü arttırıyoruz. Böylece sanatçılar da  kendi pazarlarını daha net bir şekilde analiz etme fırsatı buluyor.

Canvastarı kimler, niçin tercih etmeli?

Orijinal resim almaya bütçesi yetmeyenler.  Yahut yetebilir ama bir mekanın dekorasyonunu yaptınız ve daha sonra ondan sıkıldınız ve duvardaki resimleri değiştirmek istiyorsunuz. 10 tane resim koydunuz oraya, bunların hepsinin orijinal olması demek en az 15.000-20.000 TL demek ama bunu Canvastar’la yaparsanız on resim ortalama 100 TL’den 1000 TL’ye değişir.

Alışveriş merkezlerinde çok ucuz fiyatlara satılan yağlıboya tablolar var.

Evet, piyasada bu çeşit yağlıboya reprodüksiyonlar da var. Tablonun orijinalini de bozarak resimleri çeşitli alışveriş merkezlerinde satıyorlar. İnsanlar da bunu orjinal yağlıboya zannederek “el emeği” diyor.  Oysa çoğu Çin’de fabrikasyonla yapılan işler. Ve canvas baskı gibi makineden çıkıyorlar. Üstelik resmin aslına da sadık da değiller.

Bu noktada canvas baskının farkı nedir peki?

Sanatsever yağlıboya bir reprodüksiyonu bozulmuş bir şekilde tercih edeceğine, bu şekilde Canvastar’ı tercih etsin. Bizim yaptığımız ürünün orijinal bir çalışma olmadığını biz de biliyoruz, bunu alan da biliyor. Ama bu sunumla alakalı. Biz bunu yakışıklı bir halde alıcılara sunuyoruz. Çin’de yaptıkları;  fabrikada deforme edilmiş son derece kalitesiz, kötü, berbat kokan ve dökülen  boyalarla ve çok kötü şartlarda çalışan zavallı Çin’li ressamların işleri. Kiloyla havlu satılır ya hani onun gibi kiloyla resim getiriyorlar ülkemize. Büyük çerçeveciler hep Çin’lilerden alıyorlar. Büyük alışveriş merkezlerinde çerçeveli 100×100 cm orijinal tablolar 100 TL’nin altında satılıyor. Bu şekilde manipüle edilmiş herhangi bir ürün yerine, doğru estetik değerlerle değerlendirilip düzenlemesi yapılmış bir görselin tuval üzerine baskısı -ki bu Canvastar’dır zaten- bu şekilde sunumu en iyisidir.

Canvastar Editörü Serdar Gençer

Kendi çektiğimiz fotoğrafları da canvas baskı olarak sizden temin edebilir miyiz?

Elbette. Çözünürlüğü yettiği sürece, mümkündür. Şu an çok yaygın olarak kullanılan dijital fotoğraf makinelerinin çektiği orta boy fotoğraflar da bizim için yeterlidir. Hatta 1 metrelik baskılar alabiliyoruz bunlardan. Normal hayatını sürdürmekte olan, resimle sanatla yakın ilgisi olmayan insanlar bize gönderip tuvale bastırabilir. Onun dışında grafik sanatçıları, fotoğraf sanatçıları sergileri için Canvastar’ı tercih edebilir. Portföyümüzde olan sanatçılar Canvastar’ın satış ve pazarlama ağından yararlanarak kendilerini bütün dünyaya internet üzerinde eserlerini tanıtmış, böylece dünya pazarlarlarına girmiş oluyorlar. Bununla beraber sembolik bir rakam da satışlardan kazanıyorlar. Canvastar portföyü ile sanatçı görünürlüğünü arttırıyor.

Temsil ettiğiniz  yerli sanatçılardan birkaç örnek verebilir misiniz?

Ekrem Kahraman, Peyami Gürel, Burhan Özer, Kamil Fırat, Sabahattin Kayış, Mustafa Yılmaz, Osman Karamehmetoğlu gibi isimler portföyümüzde bulunan çağdaş yerli sanatçılarımızdır.

Son olarak Canvastar‘da en çok satılan isimler kimlerdir?

Gustav Klimt genel olarak çok rağbet edilen bir sanatçı. Peyami Gürel yurt içinde ve yurt dışında oldukça rağbet gören bir sanatçı. Hiçbir sanatçımızı öne çıkarmıyoruz ama Gustav Klimt ve Peyami Gürel, birer ay arayla satış grafiğinde başı çekiyorlar. Adı öne çıkan diğer sanatçılar; deniz resimlerinde Ayvazovski, orientalistlerde Jean-Leon Gerome, suluboyada Burhan Özer, yerli klasiklerde Osman Hamdi bey ve Türkiye fotoğraflarında da Mustafa Yılmaz ilgi görmekteler.

Sevgili Serdar Gençer’e yoğun iş temposunda bizlere vakit ayırdığı ve ilgiyle sohbetimizi gerçekleştirdiği için kendisine teşekkürlerimizi sunuyor, Canvastar’ın başarılarının devamını diliyoruz.

“Her Zevke ve Mekana Uygun Çözümler”

www.canvastar.com

Ezgi Esen – Artimetre

Seba Uğurtan

İzmir’deki sanat alemini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Kuşlar yuvalarından düşer ya hani yere, uçmak için çırpınırlar; İzmir sanat aleminde de binlerce kuş yere düşmüş, uçmak için çırpınıyor. Sanatçı var ama onlar için ortam yok. Sanat galerileri çok az, ağırlıklı olarak ücretli. Sergi açmak için yerler yok, sanatçılar belirli atölyelerde kısılmış bir şekilde çalışıyorlar, satış durumu çok az. Özgün eser satışı çok kısıtlı bir şekilde. Yine de hiç yılmadan sergilerin açıldığı çok sevimli bir kent İzmir.

Bu konuda sizin ve galerinizin de oldukça fazla katkısı var. Yıllardır aktif bir şekilde sanatı besliyorsunuz.

Önce Obje Sanat Galerisi’nin sahibiydim, daha sonra kendi adımla Seba Sanat Galerisi’ni açtım. Hemen hemen 30 yıldır bilfiil aktif bir şekilde öğrenci hazırlıyorum. Hem Güzel Sanatlar’a hem atölye-hobi şeklinde öğrencileri hazırlıyorum. Ancak bu tür öğrenciler hazırlarken birden baktım onları yavaş yavaş güzel sanatların çağdaş anlatımlı eserlerinin içine sokmayı  başardık. Hemen hemen 10-15 yıldır aynı atölyede beraber çalışan arkadaşlarım var. Bir atölyede bu kadar uzun süre çalışan kişiler otomatikman çok mükemmel bir şekilde bir eğitim almış oluyorlar. Çünkü geziyoruz, görüyoruz, çağdaş resim sanatıyla ilgili araştırmalar yapıyoruz.

Akademiden gelseniz de öğrencilerinize kişiselliği vurguladığınızı biliyoruz.

Okulda biraz daha ‘liderlik’ hakim. Burada biraz daha insanların yüreklerine özgün eser serpiliyor, daha kolay yaratmaya geçiyorlar. Standartlardan daha çabuk kurtuluyorlar. Belli şartlar yok, daha kolay kanatlanıyorlar.

Peki bunu nasıl yapıyorsunuz?

Önce dünya klasiklerinden örnekler verdim, renkli çalışanlara. Karakalem, desen çalışmaları yapıyoruz, yazın sokaklardayız. Bizim galerimiz denize karşı, dışarda yüzlerce çocuk resim yapıyor. Az sayıda öğrenci alıyorum. Güzel Sanatlara hazırlanan gruplarım 10-15 kişiyi geçmiyor. Ağırlıklı olarak Güzel Sanatlar Fakültelerine, Eğitim Fakültelerine öğrenci hazırladım, Su Grubu’nun yanı sıra.

Su Grubu hepsinden farklı bir yerde tabii.

O ayrı, 40 kişilik bir grup. Onlar benim canlarım, onlar benim artık atölye arkadaşlarım, çünkü hepberaber ödüller alıyoruz. Yurtdışından davetler alıyoruz, özgün resimde uzmanlar. Su Grubu 2002 yılında kuruldu, ‘Kadın Ressamlar’ adı altında. Daha sonra çok sayıda erkek ressam da aramıza katıldı.

Bu şartlar altında, ayakta kalmak ve sanatçılarınızı ayakta tutmak için neler yapıyorsunuz?

Sanat adına ayakta kalabilmeleri için çok dikkat etmem gereken bir şey var, o da öğrencilerimin önce para kazanmaları. Parası olmayan kişinin zaten tuval almasına imkan yok. Bu insanlar bu parayı dünyadaki gibi sponsorlarla bulamıyorlar; önce resim satılacak. O resmi satmak için de doğru yoldan gidelim dedim ben ve Dünya Klasiklerinden örnekleri dijital baskılar halinde tuvallere bastırdım. Onları bir yandan yapıp satıyoruz, bir yandan da tamamen bakarak dünya klasiklerini çalışıyoruz. Daha sonra özgün resim çalışmaları kişilerin kendi sergilerini açmaları için gerekiyor.

Demek boya paralarını Dünya Klasiklerini yapıp satarak para kazanıyorlar.

Bu bizim hem el alıştırmamız oluyor hem boya tonunu bulmak için yararlı oluyor. Hem de çok uygun fiyata insanlar fotoğraf koymaktansa yağlıboya bir eser koyuyorlar duvarlarına.

Kanseri bir ödülle yendiniz. Bu hikayeden biraz bahseder misiniz?

2005 yılında bir televizyon programı dönemim oldu. Bir gün canlı yayın sırasında telefonla katılan bir izleyici, kanser hastalarının problemlerini anlatacak, Lily Onkoloji Firması tarafından İngiltere’de düzenlenecek bir resim yarışmasından bahsetti. Kanserli hastalar bunu nasıl anlatabilir diye sanatın terapide kullanılması konusunda bir tetiklemeydi bu. Benden çok rica ettiler, ‘Seba Hanım sanatta aktifsiniz, bir de göğüs kanserinden ameliyatlısınız, bunu anlatın lütfen’ diye. Bunu yaparken de ağladım çünkü hem profesyonel olup, hem kanserli olup da hem de bir yarışmaya katılmak çok farklıydı. Duygularımızı ifade etme için ya bir insanla konuşuruz ya da bir tuvale bunu aktarırız. Ben bu resimleri yaparken ‘konuştum’. Kanser, hayatımda süregelen, 30 yaşından beri tedavi gördüğüm bir hastalıktı. Dördüncü safha kanserden dönen tek kişiydim.  Ve ayakta durmak için sanatın terapi gücüne çok inandım. Aynı zamanda da her sene bir sonraki sene için bir aktivite koyarsam, ölmeyeceğimi hissettim. Ölsem bile bir şey yaparken ölmenin, ölmemek olduğunu kavradım. İnsan sanatta iz bıraktığı zaman,  ölmek diye bir şey söz konusu olmuyor, bu gerçekte de ölmemeye neden oluyor ve o gün bugün 20 yıldır ölmüyorum.

3 Eserinizle katıldınız: Kanserle Tanışma, Ameliyat ve Tedavi Ve Sonrası ‘Ayağa Kalkma’.

Dünya ikincilğini aldığımı öğrendim fakat ilginçtir, bir hemşire birinci olmuş ama tüm dünyaya dağıtılacak kapağın benim bir eserim kondu ve bu sergi dünyada tüm ülkeleri gezdi. Kanserli bir kadının yaşam öyküsünü anlatan bir sergiydi bu. Yıkılımayı anlatmak çok kolay, ama ayağa kalkmayı anlatan tek kişiydim. Onun için herhalde kapağa koydukları resim daha çok umudu anlattığı için ve sanatın da kanserli insanlara umut olduğunu anlatabilmem için hoş oldu. Bundan sonra çok güzel bir şey yakaladım ve uluslararası ataklara başladım.

Yurtdışında tanınmanıza büyük katkısı olmuş olmalı bu ‘Ayağa Kalkma’nın.

O yarışmadan ismim duyulunca, İngiltere’den bir küratör beni aradı ve oradan 2007 yılındaki İtalya’daki Floransa Bienali’ne katılmam için bir davet aldım. Oraya gittiğimde dünyanın çok hoş şeyler yaptığını, ancak maddi avantajlar gerektirdiğini gördüm. Yani bizler gibi kırk etkinlik hazırlayıp da kırk kuruş kazanmamak yok orada. Her şeyin bir bedeli var ve bunun tadını alarak yapıyorlar.

Floransa Bienali’ndeyken İzmir’de gerçekleştirmek üzere olduğunuz bir bienal hayalinizi duymuştuk.

Bazı şeylerin ilki vardır dedim ve İzmir’e döndükten sonra ‘Biz neden yapmayalım?’ diye düşündüm. Döndükten sonra çok sayıda arkadaşımın Floransa Bienali’ni merak ettiğini gördüm. Onlar için bu bienali ve dünyadan seçme eserleri İzmir’e getirelim diye düşündük. Herkesin çok yürekten bu işe gönül verdiğini gördüm. İsmail Acar ve Münevver Üçer bu yılki Floransa Bienali’nde ödül aldılar, çok hoştu bu. Onların anlayamadığı Geleneksel Sanatlarımızla dünya birinciliklerini, ikinciliklerini aldık. Gönül isterdi ki çağdaş sanatlarda da Türkiye bir ödül alsın. Ama dünya sanat bienallerinde daha farklı şeyler de yarışıyor ve ben de onların içinde bir Türk’ün yer alması gerektiğine inandım.

Floransa Bienali’ne 2007 yılında ilk davetinizi aldınız, 2009 yılında ise Bilimsel Komiteye seçildiniz. Bunlar size neler kattı?

Bienal çok şekerdi, bir sürü sanatçıyla tanıştık. 2005 yılından bu yana çok aktif bir şekilde sanatçıların adreslerine kendilerine ulaşmaya çalışıyorum. Oradaki bienalden kazanmış olduğum tecrübelerle bu sanatçılara ulaşmak için mücadele veriyorum. Çok enteresan bir şey dikkatimi çekti, bir bienal dünyadaki sanatçıların birbiriyle kaynaşması için yapılıyorsa o katalogda sanatçıların adresleri neden yok. Bir akademisyen olarak, bu konulara gönül vermiş biri olarak diyorum ki insanlar ellerindeki potansiyeli başkalarıyla paylaşarak bölüşmüyor, bizim gibi. Şimdi Türkiye’de hazırlayacağım bienal için onlardan belge istiyorum, kataloglara bakıyorum bir tek sanatçıya ulaşamıyorum. Böylece benim 1500-2000 sanatçıya ulaşmam için, o kişileri tek tek internetten bulmam, kartlarını biriktirmem, bir arşiv çalışması yapmam gerekiyor.

İzmir’de gerçekleşecek bu bienalin hazırlıkları nasıl gidiyor?

Bu hazırlayacağım bienalin ön çalışmaları bu şartlarla 4 yıldır devam ediyor. 4 yılda bu potansiyele ulaştım. İzmir’de büyük bir sanat bienali hazırlamanın çalışmaları içindeyim, 2011 Mayıs ayında bunu mükemmel bir şekilde yapmaya çalışacağız.

Bu büyük organizasyon insanlara neleri anlatacak?

Burda kafamızda büyütmememiz gereken bir şey var. Dünyada sanat bienallerini görünce bir tek şeyin çok önemli olduğunu anladım. Bizdeki gibi sanatın akademik yarış olmadığını, sadece kişilerin birey olarak kendileri olabildikleri kadar sanatçı olabildiklerini gördüm dünyada. Kişi eğer yüreğinin sesini dinleyerek kendisini ifade edebiliyorsa, ona saygı duyuyorlar. İsterse iki tane çöpten adam çizsin, bir sonraki tuvalinde ifade tarzının yine kendisi olması gerektiğini gördüm. Sanatçı olmak, kişinin kendisi olması demekmiş. Bizim en büyük yanlışımız, kendisi olabilen bir kişiyi ‘Neden biz olmadık?’ diye eleştirmemiz. Türkiye’de sanatçının kimliğine sahip çıkma duygusunu  elinden alma çabasından kaynaklanıyor. Güzel sanatlar öğrencilerine bakıyoruz, birinin atölyesinde o biri gibi 15 öğrenci yetişiyor. Bu umut, özgünlük, kendisi olabilme, bu kimlik arayışlarının en fazla sanatçıda olması gerekiyor ve bunların ezilmemesi gerekiyor. Eğitimde esas aldığım bir tek şey, teknik eğitimleri çok iyi olmalı.

Bienal fikrine destekleriniz nasıl?

Sponsor arayışına girdim, çok sayıda yerden destek sağlayacağız, öyle dışardaki gibi sanatçılar ciddi paralar vermek durumunda kalmayacaklar. Başvurular Mayıs’a kadar devam edecek ama neredeyse  şimdiden yeterli sanatçı sayısına ulaştık. Ege Üniversitesi Resim-Heykel Müzesi’ni,  Aziz Kocaoğlu da bize  Fuar alanını verecek. Böylece İzmir’de ilk sanat fuarı gerçekleşecek.

İstanbul’da henüz gerçekleşmiş bir bienal var. Onu nasıl değerlendiriyorsunuz?

İstanbul Bienali beni hayal kırıklığına uğrattı. Oradaki genç küratörler biraz basamakları görmeden atlıyorlar, sanki çağ onlarla başlamış gibi. Burada Türkiye’de binlerce insan var ve çok büyük oranı sanatı hiç bilmeyen kişiler. Tutup onların önüne kavramsal sanatı ve enstelasyonu koyarsanız burada ne oluyor diye bakarlar. Millet alay eder sizle. Adım adım çıkılacak bu merdivenler, bu halkı eğitmek gerekiyor. Önce insanlara sanatın düşünce olduğunu anlatalım ki düşünebilerek izleyebilsin. İnsanlara düşünen bir beyini empoze etmediğimiz için bugün bu durumdayız zaten. Önce toplumları var olan bir şeyi görme konusunda eğitmemiz gerekiyor. Biraz zaman ve yavaş ataklar gerekiyor, bunlarla her şeyi çok güzel başaracağımıza inanıyorum. Sağlıklı toplumlar için görmeyi bilen toplumlar gerekir, görmeyi bilen toplumlar için gösterdiğiniz şeylerin akılda kalması gerekiyor.

Bu arada, Su Gurubu’yla emektar çalışmalarınız da yılları aşıyor.

Su Grubuyla birlikte 40 etkinlik hazırladım. İlk, sokaklarda resim yaptım bağdaş kurup, Uluslararası Agamemnon Festivali çerçeveside. Bana dediler ki; “Sanatı sokağa düşürdü”. Hemen onun ardından resim yarışması için İtalya’ya gittik, bütün profesörler yerde bağdaş kurmuş resim yapıyorlardı. Benim sokağa düşmüş diyen akademisyen arkadaşlarım, sanatın sokaktan geldiğinin farkında bile değil henüz. Bizimkiler koltuk ararken millet yere bağdaş kurup resmini bitirmişti bile. Medici Yarışması’ndan dünya beşinciliği ve altıncılığıyla dönmüştüm. Buradan beraber gittiğimiz sanatçı arkadaşım dünya ikinciliğini almıştı. Bu iş böyle. Bu iş, görebildiğine kendi ruhunu katarak sanat olarak ortaya koymaktan geçiyor. Görmek bilmeyen böyle yürekler de böyle sadece eleştirerek vakit geçiriyorlar. Biraz sanatın içinde olanı destekleyin, elinden tutun. Sanatın içine olan kimsenin para kazandığına inanmıyorum. Sanattan gelen para sanata gidiyor. Bu insanlar sponsorlu çalışacak. Bizim gözümüz ne mekanda ne yatlarda ne katlarda, sadece bırakılan histe ve yürekte.

Su Grubu şu sıralarda neler yapıyor? Yeni sergileriniz neler?

Su Grubu olarak aktif olarak şu an için Altın Şehirlerimiz projesini bitirdi, 8 Mart Dünya Kadınlar gününde Ege Üniversitesi’nde büyük bir sergiye hazırlanıyoruz. Enstelasyonların ağırlıklı olarak yer aldığı çok hoş bir sergi olacak. Kadın olmanın duyarlılığı içinde, gruptan erkek arkadaşlarımız da katıldı ki bu sorunlara sadece kadınlar eğilmiş olmasın diye. Bereket Tanrıçası Artemis’le başladık. ‘Boş Ol’ adında bir tablo var mesela testinin kapıya konması ile ilgili. Alev gibi yüreği yanan ve bir şeyler yapmaya çalışan kadını anlattık. Bir kozanın içinde iki büklüm kendi dünyasında kapanan kadını anlattık. Duygusal resimleri anlatmayı seviyoruz biz. Bunu yaptıktan sonra da yazın yine ‘Altın Şehirlerimiz’ projesi ile İzmir’i tüm davet gelen şehirlerimize tanıtmaya gidiyoruz. Onlar orada Su Grubu’nu ağırlıyorlar biz de onlara harikulade bir sergi açıyoruz ve gittiğimiz yeri araştırıp onların resimlerini de yapıp, onlara bırakıyoruz. Bana denize yürümek, güneşe çıkmak yasak olduğu için, yine yazları resim yapıyorum.

Atölyede çalışmalarınız nasıl gidiyor?

Atölye çalışmalarımız devam ediyor. Benim kurslarım Salı, Çarşamba, Perşembe ve Cumartesi günleri.

Katılmak isteyenler nasıl ulaşabilirler? Galerinizde onları neler bekliyor?

Galerinin telefonundan ulaşabilirler. Galeri Seba olarak internet sitemiz var. Çok çaresiz olup çok yetenekli çocukları ücretsiz alıyorum atölyeye, onlara da bir grup ayırıyorum her zaman. Ben bir emekli astsubay çocuğuyum ve zaman geldi kurslara verecek paramız olmadı. Boyaların içinde resim yaptık. Hatta zaman sınırı da koymadım galeride, şu saatten şu saate kadar çalışılır diye. ‘Galeri kapanıyor, hadi evine git’ dedikleri zaman çok kızıyordum, bu zaman sınırlaması olmaması da buradan geliyor. Ne kadar yetenekli olursanız olun, yaratma yaratmayı tetikliyor ve çalıştığınız kadar sanatçı olabiliyorsunuz, eser üretebildiğiniz zaman daha farklı oluyor. Çok ağır bir eleştiri de bulundum Güzel sanatlar öğrencileri için. Sanatın çeşitli aktiviteleri var bu entelasyona, kavramsal sanatlara değiniyorum. ‘Artık biz okumayalım, bir duvar tepesinde oturalım. Sanat hakkında iki entelektüel kelime kullanırız, onu bunu eleştiririz, sanatçı oluruz’diye çocuklar çok farklı yönlere itiliyor. Çok üzücü bir şey bu. Öğretmenlerin havası, kasıntısı çocuklara yansıyor. ‘Biz o kadar büyüğüz ki kimse bize ulaşamaz’ derlerken ortada bir eserin olmaması çok enteresan. ‘Birine kızdım, eser üretmiyorum’.

Bu tip kasıntılı kadroya sahip birçok Güzel Sanatlardan bir şey çıkmıyor ama siz bugün galerinizde bütün güzel sanatlara öğretim kadrosu yetiştiriyorsunuz.

Daha çok ihtiyarlamadım, şimdilik doçent filan hepsi. Profesör olan yok ama ülkenin üniversitelerinde çok sayıda okulda öğrencilerim var. 20 yıldır 15 öğrenciden desem, 250-300 tane öğretim görevlim ve doçentim var. Çünkü hiç kaçan olmadı ve hepsi kazandı. Kimi liselerde, ortaokullarda resim öğretmeni oldu. Ben kendi öğrencilerime çok önemli bir şey önerdim. O da, ‘Önce ekmek paranızı kazanın’. Öğretmen olun sanatçı olunuyor beraberinde. Sanatçı Sigortası yok daha Türkiye’de. Sanatçılık meslek sayılmıyor, hobi olarak algılanıyor.

Öğretmen olunarak sanatçı olunmaz gibi yaygın bir kanı var. Ama şu zamanda hayalleri de bununla somuta dönüyor aslında.

Artık, bir atölyeyi çalıştırmak için de formasyon isteniyor. Aynı zamanda çok önemli bir şey başarıyorum burda, atölyeyi Halk Eğitim’e de bağladım. İzmirdeki ilk ruhsatlı sanat atölyesiyiz. Bir zamanlar İzmir’de atölye ruhsatı yoktu, atölyeler M.E.B’e bağlıydı. Sanat atölyesi diye belediyeden ilk ruhsat çıkaran kişiyim. Bakanlığa bir yazı yazdım ‘Ben atölye işletiyorum’ dedim, araştırdılar ve ‘Böyle bir iş kolu yok’ dediler. Resim üretilen, herkesin kendi başına özgün resim ürettiği bir yer yok, ‘kurs’ adı altında ya da sanat galerisi adı altında. Hem sanat galerisi hem atölye olan ilk ruhsat bende. Daha sonra bu yaygınlaştı tabi. Halk eğitime bağladım galeriyi çünkü iş kadını şu anda çoğunlukla öğrencilerim ya da iş adamı, çok aktif olarak çalışıyorlar. İleride bir atölye açmak istedikleri zaman formasyona ihtiyaçları olacak, bu nedenle de halk eğitime bağladım burayı. Ne kadar sağlıklı olacağım, ne kadar bu işi yapacağım belli olmaz ama onların ayaklarının üzerine sanat adına basmaları benim için çok önemli. Benim hayalim bu; 1. Kordonun sahilini buradan bütün otoparkların kalkıp resim yapan atölyelerle dolmasını istiyorum. Ben hayalimi kurayım da siz ister görün bunu ister gülün bana. Ben böyle bir İzmir hayal ediyorum.

Biraz da size dönelim. Bütün bu koşturmacaları yapan Seba Uğurtan’a, en başta sormamız gereken o soruya: Seba kimdir? Buralara kadar nasıl yetişti?

Sekiz çocuklu bir ailenin ortanca kızıyım. Bir emekli astsubay kızıyım. Ailemde babam ressamdı, orduda kaldığı dönemde ordu evinin duvarlarına duvar resimleri yapardı. Kendi ailesinden genetik faktörle kardeşlerimden dördü profesyonel sanatçı, ikisi resim öğretmeni, bugün profesyonel olarak resim yapıyorlar. Evin içinde hep sanat vardı. Sanatın olduğu her zaman neşe vardı, mızıka çalarak bizi çok mutlu eden bir babaya sahiptik. Akşamları toplanır, şarkılar söylerdik, kalabalık bir aile, kurallı ancak çok sevgi dolu bir ailede büyüdüm. Anadolu’nun çok çeşitli yerlerini gezdikten sonra İzmir Kız Lisesi’ne geldik ve lise 2 den sonra sanat hayatım aktif bir şekilde başladı. Anadolunun çeşitli yerlerinde böyle kurs imkanları yoktu hemen lise 1’de Devlet Resim Heykel Müzesi’ne yazıldım. O zamanlar Güzel Sanatlara Hazırlık diye bir şey yoktu, resim yapmayı sevenler giderdi galerilere. Buca Eğitim Fakültesi’ne birincilikle girdim, bütün girdiğim sınavları dereceyle kazandım ama o dönemde nişanlıydım ‘gidemezsin bir yere’ dendi.  Hatta gündüz yasaklandı, gece bölümüne girdi okul birincisi. Son sınıfta evlendim, bir oğlum oldu. O biraz büyüdükten sonra aktif olarak sanatın içerisine girdim. O zaman Obje Sanat Galerisi’ni açtım, o zaman hastalandım. O galeriyi eşim hediye olarak açtı aslında bana, çok sevdiğim bir şeyi yaparsam umut olur diye düşündü nitekim de öyle oldu. Ard arda çok değişik sanatçılarla çok değişik sergiler açmaya başladık.

Bir toplulukla çalışmak çok şeyi değiştirmiş ve çok şey katmış olmalı. Birlikte neler yaptınız?

Sanat Galerisi sahibi olmak çok güzel eğitiyor insanı, çok sayıda sanatçı tanıyor. Dünyada ve Türkiye’de sanat adına neler yapıldığının farkına varıyor. İlk günden beri bir atölyede 20-30 yıldır çalışan kişileri ben nadir gördüm. Bu galeride gerçekten hayatı paylaştığımız kişilerle vakit geçiriyoruz ve gönülleri o kadar zengin ki… Onlara, ‘Hergün biraz daha iyi eser yaratıyoruz o nedenle eski resimlerimizi devlet hastanesine hediye edelim’ diyorum, birden 160-200 tablo toplanıyor hastanelerinin duvarlarına resim hediye ediyoruz. Hadi gelin diyorum, Ege Üniversitesi’ne hediye edelim, 160 tablo da oraya hediye ediyoruz. Yani, üniversitelere, hastanelere, insanların umuda ihtiyacı olan ve çocukların sanatın içinde olmalarını sağlayacak bilhassa üniversitelerde aşina olmaları için, sanata karşı duyarlı olmaları için belki 1000’e yakın tabloyu bu şekilde kullandık. Daha sonra İzmir Fuarı’nda ilk defa açık alanda özgün resimlerin yer aldığı bir fuar alanı kurduk. Çamların altına minderler koyduk, çağdaş müzik örnekleri koyduk, akşamları gençler müzik yaptı. Mükemmel aydınlanmayla harikulade bir serginin gezildiği bir ortam hazırladık.

Duyarlılık çalışmalarınız başınızı ağrıttı mı hiç? Eminim çok olmuştur.

Dünya’da müzeleri gezmek için para toplanıyor, bunlar para karşılığı olmasın da birkaç çocuğun hayatını kurtaralım dedik ve Lösemili Çocuklar Vakfı’na bir telefon ettik. Bir sandık koyduk kapıya ‘Kim içeri girerse, hazırlayan ben dahil olmak üzere, birkaç kuruş bu sandığa atmadan içeri geçilmeyecek’ dedik. Çok ilginç bir şey oldu, bir gün biri bas bas bağırıyor kapıda, ‘Ben bu sandığa zorla para atmam’ diye. O sandığın ne olduğunun farkında bile değil insanlar. Birileri için bir şey yapmanın terbiyesine sahip değiller. Bir lösemili çocuğun hastane yataklarının alınacağı bir paraydı o. ‘Kadın kendisi kansermiş, zorla para topluyor’diye gazetelere düştüm. Sandığın benle alakası yok ki. Yani bu tür tepkiler normalde insanları vazgeçirir, ama bende tetikliyor. Ne derlerse desinler bu iş böyle olacak. Sanat eğitimi toplumları insanca içine alan önemli etkinlikler olduğu için bu kadar mücadele ediyorum. Böyle sohbetlerle yorulmak istemiyorum, benim ülkemin insanına yakışmıyor. Anlamlı yaşadığıma inanıyorum.

Bunun için de aktif olarak hep üretiyorsunuz.

Mesela Mardin’e gittik, Darül Zefaran Manastırı’nın duvar restorasyonlarını yaptık. Patrik İlyas Şakir Alkan’ın salonunu biz düzenledik. Müslüman bir kişi olarak da gurur duydum bununla. 8-10 metrekarelik tablolar İzmir’den özel kamyonlar tutarak, bütün grup arkadaşlarım yerlerde emekleyerek bu çalışmaları yaptık. Daha sonra Mardin Belediye Başkanı bizi ağırladı, onlara da Altın Şehir Mardin projesini götürdük. Belediye Başkanı çok duyarlıymış, o projenin tamamını satın aldı. Şimdi Mardin’de Su Grubu’nun hazırladığı bir Altın Şehir projesi var. Hayat doğru insanların elinde sanata karşı duyarlı kişilerin elinde olduğu zaman, daha anlamlı oluyor. Ona buna sataşan kişilerin elinde de sefil hale geliyor.

Akademik anlamda İzmir’de iki önemli kurum, iki önemli üniversite var. Onlara dair düşünceleriniz nelerdir?

Sanat adına bir şeyler yapmak istedikleri zaman insanlar yapar. İzmir’de Ege ve Dokuz Eylül Üniversitelerini karşılaştıralım. Dokuz Eylül Üniversitesi ‘nin başında Güzel Sanatlar Fakültesi var. Ege Üniversitesi’nin böyle bir fakültesi yok ama 4 büyük sanat galerisi, 10’a yakın küçük sanat galerisi var; Dokuz Eylül Üniversitesi’nin bir tane sanat galerisi Buca Eğitim Fakültesi’nin içinde bir salonda var, o da dökülüyor. Biri yapıp biri yapmayınca dikkat çekiyor. Yapmayan yapacak bu işin başka şansı yok.

Son olarak ülkemizde sanat ve sanatçının durumuna dair görüşleriniz neler?

Sanat güzel şey, herkes kendisi için yapmaz. Sanat para için yapılmaz. Sanat yapan kişiyi başının tacı yapacak insanlar. Sanatçıdan sergi açmak, davetiye basmak için para istenmez. Küçücük  emekli öğretmen maaşımla bir sanat galerisini açık tutabiliyorum, yapabileceksen bu işi yapacaksın. Artık benim ülkemin idarecileri benim ülkemde belirli yerlere sahip sanatçılara sahip çıkma zamanı geldi de geçiyor bile. Eğer bu sanatçılara sahip çıkılmazsa sanatçıların olumsuz görüşleri, ülkemiz açısından çok çağdaş yarınlar yaratmayacaktır. Acı çeken bir sanatçı patlama noktasına gelir, kasvetli resimlerle ülkemin aydınlık yüzünü dünyaya karanlık gösterir. Sağlıklı toplumlar, iyi yarınlar için, gelecekteki güzel sanatlar öğrencilerine örnek olmak için bu tür bienalleri hazırlayıp, onlara para kazanacakları bir taht bırakmak için mücadele vermeliyiz. Toplumun henüz saçmasapan algıladığı eserlerle bienal hazırlamayacak,basamağı adım adım çıkacak,  derinden toplum eğitilecek. Pis bir okulun içinde eserler sergileniyor. Bir kere bir sanat ortamında döküntüyü sunuyorsanız, döküntü bile cilalı olmalı. Döküntü dediğiniz şey tarihtir ve saygı duymamız gerekiyor. Yerler süpürülmemiş, çöpler ortada, e sanat yaptı kenara kağıt attı. Nedir o? Önce yerin çöpünü temizle, o kağıtları onun üzerine at. Ben vatanımın bir evladıyım ben bunu yapmak zorundayım. Duyarlı, hassas, çağdaş, laik, demokrat Türk kadını gibi hareket etmek zorundayım. Ben buyum yani. Bunu yapmaya da devam edeceğim.

Hayatta daima azimli, sanatı öldürenlere hatta gerçek ölüme bile meydan okuyan İzmir’li güçlü kadın ressam Seba Uğurtan’a bu samimi sohbetinden dolayı çok teşekkür ediyoruz. İzmir ve Türkiye adına çalışmaları her zaman takdir edilen sevgi dolu sanatçımıza yürekten sevgilerimizi iletiyor, başarılarının devamını diliyoruz.

Galeri Seba

Adres: Mithatpaşa Cad. No: 664/A Yalı, Alsancak – İZMİR
Tel: +90 232 445 33 40

http://www.galleryseba.com

Ezgi Esen, Serdar Gençer – Artimetre

Burhan Özer ve Serdar Gençer

Çok yoğun bir çalışma temponuz var, öncelikle bize zaman ayırdığınız için teşekkür ederiz. Şu sıralar nerelerde dersler veriyorsunuz?

Pazartesi, Caddebostan’da; Çarşamba, Akatlar’da; Perşembe Hisarüstü’nde; Cuma, ARTEV’de, Cumartesi ve Pazarsa, Asmalımescitte atölyemde öğrencilerime ders veriyorum. Ben yapacağımı derste yapıyorum. Bugün atölyede olsam yine kağıdımı çıkarır, çektiğim fotoğraflardan ya da daha önce hazırladığım eskiz ve skeçlerden birini alır, resim yapardım. Bunu, öğrenciler arasında yapıyorum. O yüzden, sanat yapmaya nasıl zaman ayırıyorum? Hep onu yapıyorum çünkü.

Derslerde kullandığınız teknik öğrencilerinize ağır gelmiyor mu?

Ders verdiğim gruplar arasında 14-15 senedir öğrenen gruplar  var. Ders vermiyorum aslında, birlikte atölye yapıyoruz. Bazen evliliklerin bile birkaç sene sürmediği oluyor, bizim 14-15 sene kimisi ile 9. senesinde yine beraberiz. Demek ki insanlar o çalışmalarımızdan hoşnut. Bir doyum noktasına gelmiş değiller, hala bir şey alabiliyorlar diye düşünüyorum.

Resimleriniz derste bitiyor mu?

Tabi ki. Suluboya bunu gerektirir. Mesela buradaki  ambiyans çok güzel, şu an bir resim yapsam farklı olur. Sonra bir telefon gelir, kötü haber olabilir, çok iyi bir haber olabilir. Resme başladığınız anla bitirdiğiniz anki duygunuz aynı olmaz.

Resimleriniz ne kadar sürede bitiyor?

Ebatlarına göre değişiyor. Bazen ıslakken müdahale etmek gerekir, bazen üzerinden belli bir süre geçmesi gerekir. Kuruması için makineler var, çabuklaştırmaya yarıyor. Ama suluboyanın temelinde ‘rastlantılar ve tesadüfler’ var, o yüzden çoğunlukla müdahele etmeden beklemeyi tercih ediyorum.

Suluboya haricinde sanatınızda başka bir malzeme kullanıyor musunuz?

Tabi. Pastel, akrilik, guaj kullanıyorum ama ağırlıklı olarak suluboyayı tercih ediyorum. Bir doktor her konuda fikir sahibi olmalıdır ama bir konuda ihtisası olması gerekir. Sadece suluboya dahi yapsam onun için de resmin tüm inceliklerini bilmek, hepsine hakim olmak gerekir.

Resimlerinizde sık olarak İstanbul’u görüyoruz, ama çalışmalarınız arasında başka şehirler de var, kadın figürler de.

Venedik, Hollanda, Ankara, Adana, Paris resimlerim var. Gittiğim yerlerin resimlerini yapıyorum. Ama en çok İstanbul’dayım. İstanbul çok estetik, çok zengin bir şehir. Bana göre Ankara’da bir tek Kaleiçi resmedilebilir bir yer. İstanbul’unsa gerçekten hemen her yeri resmetmeye uygun. İstanbul’a aşık olduğum için belki de, aslında çok kötü şeyler de var bu şehirde. Bakış açısının farklılığı.

Biz okul hayatımız boyunca Pelikan’larla suluboya yaptık..

İşte bu yüzden suluboya gelişmiyor, suluboya tekniğinin eğitimi okullarda verilmiyor. Kağıtta hiç boş yer kalmayacak, badanacı mantığıyla öğretiyorlar. Hayatımı verdiğim suluboyadan bir dönem bu sebeplerden soğuyabilirdim. Şimdiki insanlar çok şanslı, öğrenmek istediklerinde ellerinin altında dünyalar var. Ben resim yapmaya başladığım zaman yüzlerce ressamın paletlerini incelemiştim. Sonra onlar arasında olmazsa olmaz olanları buldum. Onlar nelerdir diye baktığımda çok özel renkler buldum. Herkesin tamam dediği rengi ben nasıl kullanacağım, onu denemeye başladım. Kaliteli malzeme kullanmak istiyorsun, yüzlerce kağıt ve boya seçeneğin var. Kendim için yıllarca araştırdıklarımı bugün öğrencilerime derslerde aktarıyorum. Derste gelenlere bazen basit malzemelerle yapayım diyorum. Burada 3-4 saatinizi harcayacaksınız ve sonunda kötü bir şey çıkacak. İyi bir malzemeyle daha iyisi olabilir belki, ama suluboya emek ister, zaman çok önemlidir.

Bilinçaltımızda suluboyanın ucuz bir malzeme olduğuna dair bir kalıp var, yağlıboyaysa her zaman en pahalısıdır gibi bir görüşe sahibiz sanki.

Bugün bir kırtasiyenin önünde gördüm, büyük yağlıboya tüpleri vardı, 2.5 liraydı. Ucuz bir marka tabi ki. Ama aynı boyda 80-90 liraya boyalar da var. Parmak boyutunda bir tüp, suluboyada 50 lira. Ucuz alırsınız az verim alırsınız, iyisini alır işinizi tamamlarsınız. Yağlıboyadan hiç ucuz değil. Aynı ebatlardaki bir tuval ve iyi bir suluboya kağıdının da fiyatları aşağı yukarı aynı.

Her yaştan öğrencileriniz var mı?

Her yaştan kişiler suluboya dersi almak istemiyorlar. Pedogojik formasyon aldım, çocuklara ders verebiliyorum. Öğrenciyken anaokulunda 3 sene resim müzik öğretmenliği yaptım, harçlığımı çıkartmak için.

Suluboyayla ilgilenenlerin resim sanatının diğer dallarıyla ilgilenen kişilerden ne gibi farkları olabilir?

Suluboya; şiirsellik, transparanlık, hassasiyet gerektiriyor. Tembel insandan suluboyacı olmaz. Suluboyada bir şey oluşuyor, o arada iki seçeneğiniz var. Çok hızlı düşünmeniz lazım. Kararsızlık da olmaz. Pratik olunmalı, esnek olmak lazım. Espritüel, kıvrak zekalı olmak lazım. Biraz kendime iltifat gibi görünse de suluboyayla ilgilenen insanlar arasında gördüğüm ortak özellikler bunlar. İnsanlar yağlı boya yapıyor, akrilik yapıyor. Aynı bilgiyle suluboya yapmaya çalışıyor. Ne yapıyorsanız, onun inceliklerini bileceksiniz ki, size dönsün. Suluboyayı küçümseyen ressamlar var. Sevmeyebilirsin, basit gelebilir, ama bir gün yaparsın, konuşmaya hakkın olur. Benim arşivlerimde pastel de var guaj da var; öğrenciyken yaptığım afişler var, kitap tasarımları var. Bugün onları yapmam ama onları yapabiliyorum. Küçümsüyor muyum, hayır. Hatta ben okula resimli roman ressamı olmak için girmiştim. Hep söylerim, azın değeri çoktur. O yüzden suluboyaya karar vermiştim. Çok kötü olsan onuncu olursun. Öteki türlü en kötü bininci olursun, bilinmezsin.

25 Aralık’taki ‘Ressamların Gözüyle İstanbul Söyleşisi’nde iki ressamın sohbetini keyifle dinledik, söyleşi sizin için nasıl geçti?

Çok keyifliydi, ben daha çok soru gelsin isterdim ama belediye binasında süremiz kısıtlıydı. Oradaki arkadaşlar çok ilgiliydi, Peyami Bey ressam olduğu için zaten alt yapı hazırdı. Peyami Gürel öyle bir konu yakalamış ki, yıllarca sürecek bir program olur. Keşke süresi biraz daha uzun olsaydı, diğer programları merakla bekliyorum.

Türk resim sanatında suluboyanın geleceğini nasıl görüyorsunuz ?

‘Bir gün herkes suluboya yapacak’ diyorum.

Siz suluboyaya başladığıdınızdaki dönemle şimdiki dönemde suluboya arasında ne gibi farklar var?

Şu an ders verdiğim altı grup var. Bunların içinde pastel yapanlar da var, akrilik yapanlar da yağlıboya yapanla da… Şimdi bakıyorum hepsi suluboya yapıyor. Çünkü, insanın kendine ayıracağı zaman o kadar az ki, kendimizi dışında bizi bağlayan çocuklarımız, işimiz çok şey var. Benim en büyük şansım, işimin aynı zamanda hobim olması. Bugün ders vermesem yine resim yapacaktım. Dersten çıkıyorum, eve gitmeden atölyede bir şeyler hazırlıyorum. Eve gittiğimde resimle ilgili araştırma yapıyorum. İnsanlar bütün gün çalışıyorlar, resimle stres atmak istiyorlar. Psikolog önerisiyle geliyorlar, resim veya müzik seçeneklerinde resmi, daha sonra suluboyayı tercih etmiş insanlar. Küçük bir bloknot, küçük bir suluboya takımı, üç fırça, bir kap su, hepsi bu kadar. Yağlıboyada onlarca malzeme var, bir resme başladığınız zaman tüpünüzün kuruma riski var, yarım bırakma şansınız çok az. Suluboyada böyle bir risk yok, isterseniz açıkta bırakın gidin, dönün devam edin. Suluboyanın avatajları çok fazla. Öyle öğrenci arkadaşlarım var ki, yağlıboya dışında hiçbir şey yapmayacaklarını biliyorum. Onlar da kendilerini bu şekilde ifade ediyorlar. Kimi siyasetçi olarak kimi palyaço olarak kendini ifade eder, gerçi ikisine de gülüyorsunuz zaman zaman ama. Herkesin kendini ifade ediş biçimi var.

Bugün size yağlıboya yap deseler herhalde sizin için zorlama olur.

Zaman zaman yapıyorum. ‘Kararsız Çiçekler’ serisi yapmıştım. İrili ufaklı 80’e yakın yağlıboya tablo yapmıştım, bir iki tane kaldı elimde. Öğrenciliğimden beri hamursu boyayı seviyorum. Empresyonistler belki de o yüzden çok yakın geliyor bana. Resme bakınca dokunası gelsin insanın istiyorum.

Burhan Özer ve Serdar Gençer

Son olarak neler söylemek istersiniz?

Resimle uğraşan her insanın kendini sorgulaması lazım. Çok düzgün, detaylı şeyleri ben sevmem, ama hayranlık duyarsınız o başka. ‘Beni heyecanlandırmasına rağmen neden bunları yapmak istemiyorum? Ankara’yı seviyorsunuz ama orada yaşamak istemiyorsunuz. İstanbul, sefillik ama niye burada kalmak istiyorum? Bunları niye seviyorum, bunlar arasındaki fark ne?’ Derken yıllar önce bir gün aklıma gelen maddeleri yazdım, bugün hala onları söylüyorum. O hayranlık duyduğum resimlerde bulduğum, beni etkileyen şeyler bugün resmimde var. Ama kimse resmime bakıp ‘Bu Rembrandt’ diyemez. Hayranlık duyduğum o sanatçıların tortusu resimlerimde var ama resimlerim onlar gibi değil. İyi bildiğin şeyi yapmalısın, kendini ifade etmelisin, neyse artık onun adı. Siz yolunuza devam ediyorsunuz, o yol sizi zaman zaman yol ayrımlarına getiriyor. Bugün bu konuşma oluyorsa, benim 25-30 sene önce ‘ressam olmak istiyorum’ deyip, onu takip etmemin sonucudur.

Burhan Özer’in manifestosu diyebileceğimiz kendine ait bir yazısı ile röportajımıza son veriyoruz. Çok değerli üstadımıza ülkemiz sanatı ve geleceği adına yaptığı önemli çalışmalardan dolayı ve az vaktini bize ayırıp bu güzel sohbeti gerçekleştirdiği için kendisine yürekten teşekkürlerimizi sunuyoruz.

Sürekli güncellenen, sade ve pratik bir tasarımı olan www.burhanozer.com adresinden sanatçıya ulaşabilir, burhan@burhanozer.com adresine maillerinizi gönderebilirsiniz.

‘Ben Resim yaparak yaşamımı belgeliyorum. Tanık olduğum doğaya aracılık edip, insanların onu görebilecekleri yere koyuyorum. Bizler daima kendimizi etkin kılma çabası içerisindeyiz. Hatta bu özümüzün temel bir ihtiyacıdır. Başkalarının katlandığı acılar elbette ki sanatçının içinde uyuşmamalı. Sanatçı, çağına, ülkesine, insanlara ve onların sorunlarına yabancı kalmamalıdır.

Sanat, insanın doğa ile hesaplaşması, toplumsal ve kişisel değerleri özümseme mekanizmasıdır. Sanat, hayatı kavramanın bir yoludur ve bir eylem biçimidir. Sanatçının amaçlarından birisi de duygu, düşünce ve heyecanlarını belli bir biçime kavuşturup başkalarına ulaştırmasıdır. Algı özneldir, doğa da ancak bir veri. Yaşamın biçimleri ile, biçimlerin yaşamı arasında hiçbir ilişki yoktur. Doğaya bakıp biçimlerimizi almalıyız sadece. Ona uygun rengi, duyguyu, ruhu biz katmalıyız. Bir anlamda duygunun mantıkla örtüşmesi diyebiliriz. Rengi sıradanlıktan çıkartıp plastik bir araç yapan, renkler arasındaki ilişki ve gerilimdir. Başka bir deyişle doğayı görsel bir dile çevirmek gerekir. Herkes kendi resmini yapar, konu seçimi olsa olsa bir çıkış noktası olur. Zaten bir resim, doğadaki bir şeyin taklidi değildir. Doğanın kuralları ayrı, resmin yasası farklıdır; gülün adını değiştirdiğimizde kokusunun değişmeyeceği gibi.

Yaşam önceden planlanamaz, kestirilemez, sürprizlere açıktır. Tesadüfler bazen olayların akışını değiştirebilirler. Suluboya da doğası gereği böyledir, bazen siz rastlantılara yön verirsiniz, bazen de rastlantılar sizi yönlendirir. Zaten suluboyanın amacı, gerçeği yansıtmak değildir. O gerçek, gerçeğin farklı bir yansımasıdır. Saydamlık, şeffaflık, şiirsellik esastır. Suluboyada gizem ve büyü olmalıdır. İnsan ruhu biliyoruz ki en hassas noktasına dokunulduğu zaman cevap verir. Bir şey çirkinse, gerçekten onu görmüyorsunuzdur. Bu yüzden doğa bazı özelliklerini fark edemeyenler için her yıl kendini tekrarlar ve yeniler, sanki bir şans daha veriyor gibidir. Çağımızın her şeyi enerjiye dönüştürüldüğü bir dönemi yaşıyoruz. Sesten hızlı araçlar, sistemler var. iletişimin maksimum noktada olduğu bu noktada insan bu akışa ilgisiz, duyarsız kalamıyor. Duygularında bitmeden rsme dönüşmesi gerekiyor bana göre bu isteğe ancak suluboya cevap verebilir. Malzemenin ruhunu tanıtmak gerek önce teknik beceri kısmı halledildikten sonra geriye sadece duygunun ifade bulması, biçime kavuşması kalıyor.’

Burhan Özer.

]]> http://www.artimetre.com/2010/01/21/burhan-ozer-roportaji/feed/ 0 http://www.artimetre.com/2009/12/23/aysegul-sagbas-roportaj/ http://www.artimetre.com/2009/12/23/aysegul-sagbas-roportaj/#comments Wed, 23 Dec 2009 16:48:36 +0000 ezgi http://www.artimetre.com/?p=1954

Salih Seçkin Sevinç, Ezgi Esen – Artımetre

5  Kasım – 3 Aralık 2009 tarihleri arasında C.D.A Projects’te gerçekleşen “Fadu Seni Yakaladım!!! – Gotcha Fadu!!!” sergisinde Ayşegül Sağbaş ile görüştük. Fadu’nun ve sanatçının kendi dünyasını, geçmişini ve ileride neler olacağına dair ipuçlarını bizlerle paylaştığı keyifli bir sohbet gerçekleştirdik.

Bu kadar büyük tabloları nerede yaptın?

Ayşegül Sağbaş

Ufacık bir atölyede yapıyorum. Atölyemi görseler, herhalde bana madalya verirler. İstanbul’da hala bir evim yok. İki kardeşim var, onların evinde kalıyorum ve bu halde resim yapıyorum. Büyük bir cesaretle İstanbul’a geldim ve 3 senedir burada yaşıyorum. Kimsenin, ailemin bile inanmadığı bir iş yapıyorum aslında.

Peki, sen Fadu’ya nasıl inandın?

Önce kendime inandım. Resim yapmayı seviyorum ve başka bir şeyin beni mutlu etmediğini düşünüyorum. Ben ortaokul ve liseyi dışarıdan bitirdim. Resim okumak istediğime karar verdim, bu hayalimi gerçekleştirmek için evden bile kaçtım. En sonunda Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi’ni dereceyle kazandım. Orada Eğitim Fakültesi mezunu olmama rağmen, öğretmen olamazdım. Okuldaki hocam bir gün bana “Sen çok yeteneklisin, buradan gitmek gerekiyor.” demişti ve buradayım.

İçinde bulunduğun koşullar zor olsa da, hayat enerjin çok yüksek olmalı.

Aslında bende olmayan bir şey bu. Bunu tablolara yansıtıyorum. Bütün genç arkadaşlarım zor şartlar altında çalışıyor. Türkiye’de sanat çok zor, hele gençseniz, üstelik kadınsanız daha zor. Sonuçta resim yapmayı seviyorum ve buna değer diyorum.

Fadu nasıl çıktı?

Fadu aslında vardı, sadece bu kadar renkli değildi. Biraz rüyamda gördüm, zamanla karakteri oluştu, saçı oluştu, tokası oluştu. Fadu bir süreç içerisinde ortaya çıktı. Fadu aslında sıradan bir kadın. Bu sergiyi yaparken şunu düşündüm: “Bir evde bir kadının hayatı nasıl geçer?” Bilinmek istenmeyen ya da kimsenin görmesini istemediği yer olarak yatak odası ve tuvaleti düşündüm. Daha önce tuvalet resimleri yapan çok yoktu, bu biraz da ilginç oldu. Bir de Fadu Seni Yakaladım’a uygun olması için bir tercihti. Bir kadını nerede yakalayabilirsin? Yatakta yakalayabilirsin ama Fadu’ya yakın bir karakterim daha oluşmadı. O oluştuğunda Fadu yakalanacak, evet.

Öyleyse sonraki sergilerde Fadu yine olacak?

Evet, bu benim karakterim, Fadu her zaman olacak. Çocuğu var, akrabaları var ama bir erkek yok, doğru. Bir kimlik yaratmak çok zor, bunun için de araştırmam belirli süreçlerden geçirmem gerekiyor. Şu an buna hazır değilim galiba.

Poşet dokusu tekniğini önceden de kullanıyor muydun?

Evet, ama o da farklıydı. Zamanla Fadu’yla ikisini birleştirdim, geliştirdim. Zaten bu poşet dokusu tekniğini tesadüfen buldum; fadu da, teknik de zaman içerisinde gelişti.

Casa Dell’Arte ile bağlantın nasıl oldu?

Casa Dell’Arte’la anlaşmamız 2 yılı dolduracak. Galerinin sahiplerinden Yunus Bey benim iki eserimi almıştı, yani benden haberleri vardı. Bu galerinin ilk sanatçılarından biriyim.

Sergi nasıl gidiyor, satışların ne durumda?

İyi durumda, beklentilerimizin üzerinde gidiyor her şey. İlgi çok güzel, resimlerimin çok cesurca olduğunu söylüyorlar. Sanatçı olarak “Evet doğru yoldayım”ı hissettim bu sergide, evet iyi gidiyor ve iyi gidecek.

Bu kadar neşeli renklere rağmen, Fadu’nun aslında ürkütücü bir yanı var.

Bunu hissetmen çok güzel. Bence korkunç biri Fadu. Sana bakıyor, seni izliyor, ürkütmeli seni. Herkes sadece çok sevimli olduğunu söylüyor ama Fadu kesinlikle çok sevimli biri değil.

Bu kadar büyük ebatlarda tablolar, özverili titiz çalışmalar, ince işlenmiş bir fikir ve sonucunda karşılığının alınması çok güzel. İleride seni göreceğimize inanıyorum.

Umarım. Zaten benim hedefim, Türk Sanat Tarihi’ne girmek.

Kitapla aran nasıl, okur musun?

Okurum. Hatta bir dönem insanlarla iletişimimi kestim. Çok okuduğumda öyle oluyor.

Resim sanatında kişisel beslenme çok önemli, ben şu okulu bitirdim, ben ressamım demek çok kolay. Beynin gerçekten dolu olması, yeteneğin maneviyatın yanında söyleyecek bir sözünün mutlaka olması gerekiyor.

Kesinlikle evet.

Peki, genç sanatçı adaylarından sergine ilgi nasıldı?

İyiydi, çok fazla üniversiteli geldi. Özellikle Bilgi Üniversite’sinden ilgi büyüktü, bir hocaları mutlaka görmelisiniz demiş.

Fadu’ya ileride ne olacak?

Fadu’yu 3 boyutlu göreceksiniz; saçıyla, kıyafetiyle her şeyiyle. Uygun bir mekan olduğunda gerçekleşireceğim bir proje bu. İlginç bir malzeme bulacağım ve aynı renklerde olacak. Sonra Fadu’nun çizgi filmlerini istiyorum. Proje çok aslında ama her şey koşullara bağlı.

Fadu nereli?

Ben Rizeliyim, Rize Pazar’lı. Herhalde Fadu da oralı. Fatma ve Fadime olarak düşündüm Fadu’yu, orada Fatma ve Fadime’ye “Fadu” derler. Karadenizli sıradan bir kadın, 3 yıldır İstanbul’da yaşıyor. Yarın Paris’te de olabilir. Çünkü bir süre yurtdışında yaşamak istiyorum. Bir şehirde uzun süre kalmayı sevmiyorum. Pazar benim için bitmişti, sonra Samsun oldu ve bitti. İstanbul da bitecek. Gideceğim yine.

Fadu’nun devamının gelecek olması çok heyecanlı, peki sanatçı adayı gençler için bir şey söylemek ister misin?

Her şey bir iç yolculuğu. Resim yapmayı seven herkes “sanatçı” olabilir. Ben resim yapmayı çok seviyorum ve bir gün gerçekten başaracağıma inanıyorum.

Biz de genç sanatçımıza yürekten sevgilerimizi sunuyor, başarılarının devamını diliyoruz.

"Çamaşır Asan Fadu - Fadu Hanging Laundry" 150x200 cm Tuval Üzerine Akrilik, 2009

Ayşegül Sağbaş, C.D.A Projects Salonunda.

Ergin İnan’la sohbetimizi Casa Dell Arte’nin sezon kapanış sergisinde yaptık. Ancak bu değerli sohbeti kendi yeni sezonumuzun açılış röportajı olsun ve yeni döneme Ergin İnan hocamız ile başlayalım dedik. Zaten sohbetimiz Ergin İnan’ın sanatı yanı sıra geçen senelerin ve geride bıraktığımız yılın genel bir değerlendirmesini de içeriyor. Keyifle okumanız dileği ile…

Hocam sergiden başlayalım. Bu sergide yaklaşık 50 tane eser var galiba…

Evet üç tane kapıyı da sayarsak toplam 54 tane eser var.

Daha önce de kapıların üzerine resim çalıştığınız olmuştu değil mi?

Evet bu beşinci kapım mesela.

Üzerine resim yaptığınız başka objeler de hatırlıyorum.

Sütunlar var. Bir de kümbetler var. Bu kapılar eski kapılar. Çok eskimiş kapılar. Yüzyıllık varlar.

Hocam bunları nereden buluyorsunuz? Kapıların kendisi başlıbaşına eserler zaten.

Mesela hatırlıyorum. Antikacıları gezerim. Gördüğüm obje ile ilgili şeyler zihnimde zaten belirir. Bir keresinde bir hilye almıştım. Yaptığım resmin tam ortasına koydum onu ve sonrasında okuttum. Binaltıyüz’ü yıllarda Sümbül efendi tarikatından birisinin vefatı üzerine yazılmış bir ölüm ilanıymış. Sonra ben onu Japonya’da Osaka Bienaline göndermiştim. Orada ödül aldı ve orada kaldı.

Kümbetlerde aynı şekilde. Tabi kendi has formları var hepsinin. Bir de ahşaptan yapılmış şapka kalıpları görmüştüm. Onları da almıştım. Hepsinin üzerine resim yaptım. Yazıların çıkışı da böyledir.

Ergin İnan resimlerine ilk bakışta böcekler, el yazmaları, renklerin kuvvetli kozmik coşkusu ve figürler dikkatimizi çekiyor.

Bunlar dış görünüş tabi… İşin bir de manevi tarafı var. Maneviyatınız geniş olursa oradan gelenler de önemli. Kendi başınıza kalabildiğiniz zaman düşünüyorsunuz. Oralarda dolaşırken bir böcekle karşılaşıyorsunuz, herhangi bir obje ile de karşılaşabiliyorsunuz. Sonra herhangi bir form ilginizi çekiyor. Bütün bunları kendi benliğinizde maneviyatınız içerisinde buluyor ve sonra bunları dışa vuruyorsunuz. Zaman zaman sözcükler de ifadelerin yerini alıyor. Sözcüklerle ifade edemediğimiz zamanlar böyle böcekler alıyor yerini…
-Gülüşmeler-

Şimdi resimle olan serüveniniz kaçıncı senesinde ?

Ben güzel sanatlara 1964 senesinde girdim. Son senemde ilk sergimi açtım.1968 senesiydi. O da Türk-Alman kültür merkezindeydi. 1968 senesinden bu yana düşünecek olursak 41 sene yapıyor.

Geçenlerde İstanbul Modern’i gezdik. Biliyorsunuz yeni bir sergi yaptılar. Sizinde bir eseriniz vardı. Açıkçası ben eski dönemlerdeki resimlerinizi de çok merak ediyorum. Mesela 1968 senesindeki serginizide böcekler var mıydı?

Hayır yoktu. 1969 senesinde başladım. Bir sene sonrasında yani… – Gülüşmeler- 1968 senesinde böyle ekpresyonist, bağıran çağıran, dışavuran figür anlatımları vardı. Daha çok siyah – beyaz ve ilginç çalışmalardı. O resimlerin hepsi bende duruyor. O dönemden bu döneme kadar saklıyorum onları. Sonra 1969 senesinde İngilizce, Almanca mektuplar yazıyordum. Bir profesör yardımcısı vardı. Kelimelerle ifade edemediklerimin yerine bir iki böcek resmi karalayarak gönderdim. İşte böyle başladı böcekler…

Yine İstanbul Modern’de birde otoportrenizi gördük. Bu resimde yine bir tane sevgili böceğiniz de öpüyordu sizi… –Gülüşmeler- Hocam peki resmi geçelim.  Geçebilirsek tabi. Ergin İnan resim dışında ne yapar? Nasıl vakit geçirir?

Ergin İnan resim dışında kendi halinde yaşar. –Gülüşmeler- Ailemle, çocuklarımla olurum. Arkadaşlarımla yemeyi içmeyi severim. Onun dışında atölyemde vakit geçiririm. Atölyem hemen evimin altı. Onun için hep ailemle birlikteyim diyebilirim. Okul haricinde genelde dışarı pek çıkmam. Birkaç önemli sergi olursa da onları ziyaret ederim. Zaman zaman yurt dışına çıkarım. Burada bulamadığım birtakım materyalleri alırım oralardan. Tabi ki oraya gidince müzeler ve sergileri gezerim. Yine sanat çemberi içerisindeyim yani.

Casa Dell Arte ile ilk kez sizi Contemporary Istanbul 2008’de birlikte gördük.

Evet. O eserler… Bunlar Berlin’de gösterdiğim “Rumi” isimli serinin devamıydı. Orada da dokuz tane uzun büyük çalışmalarımı sergiledim. İçindeki alıntıların hepsi tabi Mesneviden, rubailerden ya da Divan-ı Kebir’den…

Herkes Mesnevi’yi bilir anlatır da Divan biraz ikinci planda mı kalıyor acaba?

Mesnevi daha anlatıma dönük ve daha şiirseldir. Divan daha tekniktir ve yorumu tabi daha zordur. Mesnevi, Mevlana ile daha özdeşleşmiş bir durumda…
Peki Ergin İnan şu an Dünya ve Türk Çağdaş Sanatını nasıl görüyor?

Almanya’da iki senem geçti. Neticede batı resminin içinden geldim. Tabi özümsemek ve dışa bakmak ayrı birşey; özümsemek ve yeni bir dil yaratmak ayrı birşey. Bazı sanatçılar varki mesela Leonardo’dan başlayayım. Rembrandt, Goya ve son dönemlerden Francis Bacon; bunların hepsi aynı dünyada kendi içsellikleri ile farklı diller ortaya çıkarmışlardır. Bizim sanatımızda da kendi gelenek ve değerlerimizden sanatçı kendi içselliği ile farklı bir üsluba ulaşırsa aslında yabancı sanatçılarında yaşadığı sürecin aynısını yaşamış oluyor.

Kendi tarihi ve yaşadığı toprakları ve bu havzanın oluşturduğu birikimi iyi etüd eden ve bunu batı etkilenimi ile de kaynaştırarak geleceğe taşıyacak olan sanatçıların mutlaka sanat tarihi sahnesinde önemli yere sahip olacağına inanıyorum… Doğrudan batıyı örnek alıp öğrendiğini bir felsefi birikimi veya tabanı olmadan kopyalayanlara nazaran bu etüdleri yapmış sanatçılarımızın tarih sahnesinde daha çok şansı varmış gibi geliyor.

Birşey içtenlikle ve manevi dünyanız açıkken yapılıyorsa güzel oluyor. Kendi dünyanıza dönüp içe bakabiliyorsanız (işte o dünya çok önemli) birşeyler yapabiliyorsunuz. Ama dışa dönüp birşeyler yapayım derseniz o zor.

Hocam soyut resim nedir? Yani içselliğimde böyle çizikler, renkler gördüm bunu tuvale kağıda aktarayım diyebilir adam. Formu tanımadan, klasik fırça nedir bilmeden herkes ben soyut yapıyorum diyebilir ve işin kolayına kaçabilir değil mi?

Şimdi ben okulda kredisini tamamlamak isteyen hiç resim bilmeyen öğrencilerime ne yapıyorum? Onları soyut resimle tanıştırıyorum. Soyutta boyayı ister fırlatacaksın, ister boyayı tuvale koyup spatül ya da fırça ile dağıtacaksın. İşte ekspresyonist soyut. Orada o resmi yaparken siz varsınız çünkü. Ama işte birde fırçayı çekerken birikim ve içselliği koymak var oraya.

Çağdaş sanat son beş senedir aldı başını gitti. Yükseldi. Dijital Ortama kaydı. Fotoğraf iyice söz sahibi olmaya başladı. Yerleştirmeler sonra…Bu bir enflasyon oldu. Biraz karışmadı mı?

Evet, bu tip işlerin konsept olması gerekiyor. Zaman zaman sanatçılar bu konseptleri doğru oturtamadıkları için bu tip çalışmalar ütopik oldular. Tabi bunların yanında bu konsepti doğru uygulayanlar ve verdiği konsepti yaşattıran ve hissettiren sanatçılarda oldu.

Birde kriz öncesinde gerek Sothebey’s, Christie’s müzayedelerinde gerekse diğer sanat satışı yapılan alanlarda fiyatlarda altın çağını yaşadı. Birde hiç tanımadığımız ama bu finans kapitalin bizlere hediyesi olan ve rekor fiyatlara imzalar atan oyuncular çıktı: Damien Hirst ve Jeff Koons gibi…

Evet çok eleştirildiler aynı zamanda. Ama bu eleştiriler daha çok onları var etti ve çok meşhur etti. Ne yapsalar para eder oldu.

Damien Hirst büyük tablolar yaptı. Tabloların üzerine kelebekler koydu. Ölüm teması ve yaşamın canlılığını ve güzelliğini birarada işlemiş oldu. Buraya kadar güzel. Bununla birlikte bu tabloların tanesi 2 milyon dolardan sattı. Bunlardan yüztane yaptı. Yani birbirinin aynısı yüz ayrı eser. Tamda bu dönemde eleştirmenler sanat eserinin çoğaltılmasının o eserin değerini düşürmeyeceğini bilakis arttıracağını söylemeye başladılar. Yani kriz öncesi finans kapitalin yarattığı hayali enstrümanlar bu işin manipülasyonu için de iyi bir ortam hazırlamış oldu. Nasıl olsa para var. Herbirini çoğaltıp orjinal gibi satalım dediler.

Birtakım çevreler değerlerini yükseltmek istediler. Eserlerin piyasasını yükselltiler ve zemin hazırladılar. İşte Hirst’de birazcık zengin oldu. – Gülüşmeler –

Şimdi tepetaklak düşüşteler ama.

Dönem dönem olur böyle. Bir ara neo-ekspresyonistler çok güçlü fiyatlarla geldiler. Ortalığı darmadağın ettiler. Sanat mekanizması bu, böyle işliyor.

Bir de Jeff Koons var hocam. Onu da atlamayalım.

Evet geçenlerde bir sergisi vardı. Balon yapıyor. – Gülüşmeler- Renkli renkli, insanın içini okşayıcı objeler.

Yumurta da yapıyor. Jelatinle paketleyip iki milyon pounda satıyordu. Yani 4 milyon dolara yakın bir meblağ. Tabi bütün bunların hepsi belkide krizin de geliyor olduğunun bir göstergesiydi.

Evet. Bir balon yaptılar. Ondan sonra patladı balon.

Christie’s ve Sothebey’s geçen sene yaptıkları ciroların 1/4’ünü dahi yapamıyorlar şimdi.

O yüzden yeni pazarlar arıyorlar. Dubai’ye kaydılar şimdi. Araplara sanatı sevdirmeye çalışıyorlar ama biraz zor olacak. – Gülüşmeler –

Peki çağdaş bir sanat eserinin milyonlarca dolar yada pound ederi olması normal mi acaba?

Bir Leonardo, Rembrandt, Goya olsa normal olur tabii. Hatta paha biçilemez.

Peki hocam ressam olmak isteyen (Resim okumak değil…) gençlere, çocuklara neler söylemek istersiniz.

İşte burası önemli. Sanat çocukla, çocuklukta başlıyor ancak okul çağı başladığı zaman bir Matematik ya da Türkçe ya da Geometri gibi değer görmüyor. Bunların dışında tutuluyor ve öyle algılanıyor. Resim ve müzik hep en son planda kalıyor. Bu derslerin diğer dersler yanında ağırlığı o kadar az ki; öyleyken hatta bu ders saatleri dahi yok edilmeye çalışılıyor. Bence bu iş birlikte yürütülmeli. Matematik olsun sanat olsun hepsi birarada yürüyecek hale getirilmeli ve eğlenceli olmalıdır ki değerler daha rahat ortaya çıksınlar.

Hocam sizleri çok seviyoruz. Türkiye’de parmakla gösterilecek sayılı sanatçılarımızdan birisisiniz. Elinize, gönlünüze, içselliğinize sağlık. Sohbet için de çok teşekkür ederiz.

Mustafa Günen

Mustafa Günen’le Ekavart Galeri’de, 5- 23 Mayıs tarihleri arasında sergilenen ‘Ab-ı Ru’ adlı resim sergisinin ardından görüştük. Kendisi bize New York, İstanbul, Ankara üçgeninde ilerleyen resim kariyerine dair detayları anlattı.

Artimetre: İlk olarak şunu sormak istiyorum, sergiyi gezerken de ilk aklıma düşen bu oldu. Ankara’da yaşıyorsunuz. Su birikintileri dışında ‘su’ görülemeyen bir şehirde deniz resmetme fikri, hissi nasıl doğdu?

Öyle demeyin.(gülüyoruz karşılıklı) Su var, olmaz olur mu? Ben bir su birikintisi gördüğümde bile onu hemen bir resim kompozisyonuna dönüştürüyorum hayalimde. International Art Magazine’de de yayınlandı. Bir resmim vardı, hikayesini onlara anlattım. Kolorado Kanyonu… Bu kanyonun kayalıkları altına ben bir deniz resmettim. Gerçi kayalıklar deniz kayalıklarına benzemiyor ama ben kayalıklara düşen ışığı çok beğendim ve resim de çok beğenildi. Ankara’da da öyledir. Yüksek binaların arasından giderken ışığın güzel düştüğü bir yer buluveririm. Ben o anda orayı deniz görürüm.

Artimetre: Nasıl yaşıyorsunuz o halde Ankara’da? Ben suyu çok seviyorum ve Ankara’da yapamıyorum örneğin.

Tamam, katılıyorum. Benim bir takım zorunluluklarım var, o nedenle… Benim Ankara’da anne-babam var, eşimin alesi de. Onların tek dayanakları biz olduğumuz için… Mesela ben geçen yıl, iki ay kadar New York’ta kaldım. Annem iki ay boyunca ağlamış.

Artimetre: Aman…

Bir şey yapamıyorsunuz. Onları da fazla üzmeden ve kendinizi özletmeden sık seyahat ederek sorunu çözmeye çalışıyorum. Sık sık deniz görmeye kıyı şehirlerine gidiyorum, açık deniz yarışlarını falan izliyorum, denizle ilgili belgesellerin dvd’lerini topluyorum.

Artimetre: Evet…

Özetle, deniz görmeden olmaz. Ancak hiçbir kompozisyonumun dünyanın hiçbir yerinde bir mekanı yok. Buna da özellikle dikkat ediyorum.

‘Gördüğü rengi, boya kararak en çabuk bulacak sayılı ressamlardan biriyim’

Artimetre: Anlıyorum.

Esinleniyorum sadece. Gördüğüm manzarada beğenmediğim bölümleri atıyorum ya da şurada şu olsun deyip eklemeler yapıyorum. Marmaris resimlerim vardır, hep geri planıyla ilgilenmişimdir Marmaris’in, ama şu taraflara bir çam ağacı koysak diyorum ve eklemeler yapıyorum. Kumsalını ona göre yapıyorum.

Artimetre: Biraz da güzel olanı öne çıkarma çabası…

Evet, evet. Bizim gayemiz o, bizler fotoğrafçı değiliz.

Artimetre: Kaç yıldır ressamlık yapıyorsunuz?

36-37 yıldır resim yapıyorum ama yaklaşık 15 yıldır bu işle profesyonel anlamda uğraşıyorum. Benim Ankara’da mobilya atölyelerim vardı ve ancak eşe dosta bir şeyler çizebiliyordum. Mobilya boyaları ile çalışıyordum zaten. Benim ailem bu konuya biraz mesafelidir, dine yatkındır. Benim resim yapmam yasaktı ve haklı olarak geçim endişesi de vardı. İşte ben o nedenle uzun bir süre mobilya üzerine resim yaptım. Mobilya üzerine de selülozik boya dışında bir şey süremezdiniz o zamanlar. O da on dakika geçmeden donar. Ben beş renk kullanıyorum. Sarı, kırmızı, beyaz, mavi, siyah… Başlangıçta parasızlıktandı. Zamanla benim için bir avantaja dönüştü. Mobilya boyarken bu güçlükler nedeniyle ben aynı boyadan defalarca karmak zorunda kaldım. Bu durum zamanla bana çok ciddi bir renk hakimiyeti getirdi. Kafasındaki ya da herhangi bir nesne üzerindeki rengi, boya kararak en çabuk bulacak sayılı ressamlardan biriyimdir.

‘Dikkat edin dijital baskı olabilir bu resimler!’

Benim resimlerime dikkatli bakın, baskı gibidir. Bir yapılmış olmamış bir daha bir daha… Bunu göremezsiniz. Hareketli görüntülerim de vardır, onları da merak edenlere veriyorum. 2000 yılında İstanbul’da bir Fransız ressam ‘Dünyanın hiçbir yerinde bir ressam yağlıboya ile ışığı bu şekilde veremez, dikkat edin dijital baskı olabilir bu adamın resimleri’ dedi. Ben bunun sıkıntısını üç sene çektim. Tüyap’ta bir sergi açtım, benzer şeyler söylendi. Adam geliyor bakıyor ve öylesine bir yorumda bulunuyor. Ben -kibir yapıyorum sanılmasın ama dışardan gelen yorumlar da bu yönde, sanatsal realite açısından söylüyorum- ışığı en iyi kullanan sayılı ressamlardanım. Zorluğu da şurada bulgur tanesinin yarısı kadar renkleri kararak yapıyorum ben bu resimleri. Mutfakta yemek yapmaya benzetiyorum kendi işimi. Hatta bu sergimin adı ‘Bu resimleri ben yaptım’ olacaktı ama Christy’s’den sonra böyle bir çaba içine girmeyi anlamsız buldum. Bir de ben Türkiye’ye oynamıyorum zaten, o nedenle kanıtlama gereği de duymadım.

Artimetre: Yurtdışı…

Elbette… Yazıştığım bir kaç galeri var. Burada biraz para kazandıktan sonra oralara gidip saha çalışmaları yapıyorum. Christie’s’in bana o anlamda çok yararı oldu. Çünkü yurtdışında iş yapmanın Türkiye’den gidiyorsanız handikapları çok… New York’ta müzelerin açtığı bağımsız bir resim yarışmasına katılmıştım.

Artimetre: Nasıl oldu? Nasıl kabul edildiniz?

Halka ilişkilerimi de kendim yapıyorum. İngilizce’ye çok daha hakim bir kayınbiraderim (Gürdoğar Sarıgül) var, onu tatile gönderiyorum. New York’a on-onbeş gün süren gezilere. Ben yine ona resimleri rulo yapıp verdim. New York’un da iyi bir otelinde kalmasını söyledim, olur da randevu verirlerse gidip de varoşlardan bir yerden telefon vermesin diye. Galerileri gezdi ve resim gösterebildiği bir tane galeri olmadı. Yalnızca bir tek yere adımı yazdırabilmiş ve sonra da dönmesi gerekti. Ama ardından bana e-mailler gelmeye başladı. Orada bir ünlü galerinin sahibi ile o vasıtayla tanıştım ve yazışıyorum. Bana eleştirilerini sunuyor, ben de dikkate almaya çalışıyorum. Biliyorum sergi açmayacak bana ama yine de ondan gelen tepkileri bekliyorum.

Artimetre: Ne yönde eleştiriler sunuyor mesela?

Daha çok kompozisyonlarımı eleştiriyor. ‘Yörende bir yeri resmet’ tarzında şeyler söylüyor. En son Christie’s’deki resmim için ‘çarpıldım’ diye bir yazı yazmıştı. Zaten sonunda bana California’da bir galeri önerdi. Şimdi onlarla iletişime geçmeye çalışıyorum. İlk fırsatta California’da olacağım, çünkü e-mail yoluyla yanıt alamıyorum.

Artimetre: Katalogla mı gidiyorsunuz yoksa resimleri de yanınızda götürüyor musunuz?

Ben Christie’s’de onu yaşadım, katalog kabul etmiyorlar. Çok evvelden ben onlarla yazışıyordum. New York’taki yarışmadan sonra bir mail geldi, doğrusunu söylemek gerekirse müspet yanıt beklemiyordum. Çünkü daha ziyade hayatta olmayan ressamların eserlerini alıyorlar.

‘Hocam sizin resimlerin aynını çalıştık, bizimkiler arazi parçası gibi oldu’

Artimetre: Deniz resmi dışında başka konular çalıştınız mı?

Ben kış resimleri de yapıyorum. Kar resimlerim de çok başarılıdır benim.

Artimetre: Zaten denizi çok iyi çalışan karı da iyi çalışabilir gibi geliyor bana. Sonuçta kar da suyun bir başka formu…

Renk ve ışık hakimiyeti… Bana bazı mailler geliyor, ‘Hocam sizin resminizin aynını çalıştık, ama bizimkiler arazi parçası gibi oluyor, su gibi olmuyor. Çünkü suyun da bir geometrik balansı var ve o kaçınca su, su gibi olmuyor. New York’taki yarışmaya Hollandalı bir gazeteci geldi. Ayrılırken şunu söyledi, ‘Ben o kadar deniz resmi gördüm dünyanın her yerinde. Ancak bu kadar -geometrik anlamda- mükemmele yakın dalgalar, eğriler görmedim. Bir daha da göreceğimi de sanmam.’ Yarışmanın ardından kabul ettiler, dedim ya, hiç beklemiyordum. Central Park’ta dokuz tur atmışım heyecandan.

Artimetre: Peki kaç resimle katıldınız sergiye?

12 resim gönderdim. O sergide çok hoş tepkiler aldım. Gitmişken bir süre daha kalmaya karar verdim. Müzeleri gezdim, bazılarına resim bırakmak için bir takım girişimlerde bulundum.

Artimetre: Müzayede süreciniz nasıl geçti?

Müzayedede de resimlerin yüzde 90’ının ressamları ölmüştü, çok az sayıda yaşayan ressamın eseri vardı. Çok da az sayıda resim satıldı. Müzayedede sergilenen eserlerin yüzde 76’sı satılmadı. Benimki de satılanların içindeydi, ona çok sevindim. Sergiden sonra bir yazı gönderdiler, ilerleyen müzayedelerde yine yer almamı önerdiler.

Artimetre: Hep sorarım, size de sormak istediğim bir soru var. İzlerkitle’nin farkı nedir? İstanbul ve Ankara’da resim izleyicisini analiz eder misiniz?

Ankara’da ve İstanbul’da bu izler kitlenin yaşam ve külttrel alışkanlıkları daha çok fark gösteriyor. Sergide beslenmiyor bu insanlar. Sergiyle yatıp kalkmıyorlar. Bunun eğlencesi var, alışverişi var… vs.. Bu resim takipçileri ciddi anlamda İstanbul’a kaymış durumda. Çünkü bu kitlenin aradığı kültürel ve yaşamsan form da ancak İstanbul’da hayat bulabiliyor. Bir de ben Ankara’da bir şeyler söylersem buradan duyulmaz.

Artimetre: Ama tersi Ankara için geçerlidir.

Evet, ve biliyorum ki burada basına daha kolay ulaşabilirim.

Artimetre: Evet…

Bu bir de bir eğitim meselesi değil. Görme, algılama meselesi… Sanat algılayamıyoruz ki.

Salih Seçkin Sevinç – Artimetre

Geçen ay Galeri Artist Çukurcuma, Feyyaz İnanç “Zamansız Mekanlar” sergisini gezmiştik. Sanatçı ile bu sergiye ait izlenimlerimizi de içeren bir röportaj gerçekleştirdik. Her ne kadar sergi üzerinden epey bir süre geçmiş olsa da yapmış olduğumuz röportajın da belirli bir zaman dilimine konulmadan okunabileceğini farketmiş olduk. Böylece bizde “Zamansız Mekanlar”a katıldık…Buyrun okuyun…

Serginizi gezdik. Hatta bana ilk sergi açılış mailiniz gelince oradan da bakıp “Hah Güzel!” dedim. Gerçek dışı figüratif tarzda çalışmalarınız var. Son zamanlarda gezdiğim sergiler arasında en beğendiklerimden bir tanesi diyebilirim. Kullandığınız renklerden baskın olan sarı Feyyaz İnanç’ın monokromudur dedirtsede sonra siyah ve tabii başka renklere de rastlıyoruz. Ben bu kadar anlatarak bir girizgah yapayım. Gerisini size bırakayım…

Serginin isminden yola çıkarak başlayalım.”Zamansız Mekanlar” : Yani zamanı yok ederek, zamanın olmadığı bir mefhumu düşleyerek oralarda neler, nasıl oluyor gibi bir sorgu açıyorum kendimde ve bu resmimde bunları çalışıyorum. Etkiyi (zamansızlığı) siyahla veriyorum. Fakat tabi bir de yaşam var tabii. Yaşamında rengi bence güneşle yani sarı ile beliriyor. Yaşam olduğu zaman ışık öne çıkıyor. Zaman zaman ışığı daha çok anlatmak için gölgede işin içine giriyor. Hatta gölge olması gerekirken olmuyor bile bazen. Böyle bir macerası var bu resimlerin. İçinde bulunan varlıklar günlük işlerini yapıyorlarmış gibi sanki ama dediğim gibi zamanın hiç olmadığı mekanlar. Hani bir ömür sayacı vardır ya. O sayaç bir dursunda biz de bir nefes alalım artık canım derler gibi… İşte bunu ortaya çıkaracak işler yapıyorum.

Resimlere bakarken şunu farkediyorum. “Bizden, bizlerden de birşeyler var ama…Mesela bir Hazerfan var…”

Evet. Mesela orada bir hilal var. Çubuk üzerinde duran bir hilal o. Aslında geçmişten kalan ortam içinde yitmiş gitmiş gibi fakat oradakiler (resimdeki figürler) onu yaşatmaya çalışıyormuş gibi… Mesela şu tablomun “Cem Sultan Ay İstasyonun’da” diye bir ismi var. Zamanın çeşitli evrelerinden çeşitli şahsiyetler aynı mekanda buluşabiliyorlar. Çünkü zamansızlık var ya işin içerisinde…Çok eski ya da çok yeni yanyana gelebiliyor. Zaman zaman sevdiğim insanları da oraya yerleştirebiliyorum. Bir resmimde Orhan Veli var mesela. Bir başkasında Fikret Mualla var. Çok belli değiller ama bilen, tanıyan insanın farkedebileceği düzeyde. Onlarda o alemin içinde yaşıyorlar.

Feyyaz İnanç’ın geçmişine dönelim birazda. Bir yurtdışı geçmişiniz var bildiğimiz kadarı ile..

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Akademisi’nden sonra dediğiniz gibi bir müddet yurtdışına Viyana’ya gittim. Neden Viyana diyecek olursanız.Viyana’ya gitmek kolaydı. Diğer Avrupa ülkeleri vizeler uygulamaya başlamışlardı. Viyana bu yüzden gitmesi kolay bir yerdi ve orayı tercih ettim. Bir müddet orada çalıştım ve verimli birkaç sene geçirdim. Bazı sergilere katıldım ve oradaki galeri ile beraber Frankfurt’ta sanat fuarına da katıldık. Koşullar dolayısı ile (bir evlilik durumu) geri geldim.

Hocam “bir evlilik durumu oldu” demeyelim isterseniz. “Hayatımın en güzel ve en anlamlı dönüm noktası için geri geldim” daha uygun sanki…

(Gülüşmeler…)

Evet. Buraya gelince burada da birkaç sergi daha oldu. Sonra benim atölyem faaliyete geçti yeniden. Yani dışarıdan öğrenci almak kaydı ile faaliyete geçti.

Orada ders veriliyor halen değil mi?

Evet. İlk başlarda yoğun bir şekilde vardı bu. Fakat beni çok engelledi. İşin doğrusu çok zaman kaybı oldu. Zamansız bir zaman kaybı oldu. (Gülüşmeler). Dolayısı ile programı biraz azalttım. Eskiden neredeyse hemen hemen hergündü. Şimdi ise haftada birgün var. Diğer kalan altı gün bana ait oluyor. Son üç senedir böyle devam ediyor. Burada sergilediğim çalışmalarımda bu sürede ortaya çıktılar.

Peki size gelen öğrencilerde bir temel altyapı olmasını bekliyor musunuz? Yoksa resim öğrenmek isteyen herkes gelebilir mi ?

Akademiye hazırlık anlamında çalışmalarımız oldu. Ancak daha çok hobi amaçlı geliyorlar. İstikrarlı bir şekilde ressam olmayı isteyerek gelenler bile bunun sıkıntılı bir iş olduğunu ve sürecin farklı işlediğini keşfediyorlar. Biz işin eğlence ve hobi kısmında duruyoruz.

Hocam hobi için gelenler daha sonra birçok başka sanat dalını da hobiyi ediniyorlar. Resim yapayım, tahta boyayım, ebru öğreneyim, cam yapayım, yüzeyim vs. Kurslardan bilirim bir maymun iştahlılığı vardır.

E, tabi. Bu tip işler fedakarlık isteyen işler. Bu tip atölyelerde gerçek manada bu işi öğrenmek isteyenlerin yeri değil aslında. Biz olsa olsa insanlara resim sevdirmeyi, elinden geliyorsa ve içinde bir uhdesi kalmışsa onları ortaya çıkartmayı ve vakitlerini hoş geçirmeyi vaad edebiliriz. Yalnız bu kadar olmalı daha fazlası olamaz. Bu işin yeri akademi esasında.

Peki Galeri Artist Çukurcuma’da açtınız serginizi… Özel bir nedeni var mı?

Çünkü Nadir Erenler ile geçmişe dayanan bir dostluğumuz var. Hemde bu çalışmalarımın sürekli sergisini yapmak üzere böyle bir birlikteliğimiz doğdu. Bu tabi her sergi burada olacak anlamında değil ama Nadir Erenler’inde her zaman içinde olabileceği başka yerlerde de olabilir. Birlikteliğimiz aslında tam bir sanatçı galeri dayanışmasıdır. Bu yüzden bu resimlerle ilgili ikidir buradayız.

Tekrar resimlere dönelim. Subjektif olarak, figürler eskilere ait gibi. Daha çok taban, proleter halk hissini uyandırıyor.

Bazı resimlerde eski görünümlü insanlarla daha yeni görünümlü insanlarda biraradalar. Figürler üzerinden gidilerek bir kavram kargaşı var gibi ama aslında yok. Ancak bütününe baktığımız zaman öyle birşey ortaya çıkabilir.

Burada gördüklerimizin dışında resimler var mı sergiye ait?

Tabi daha çok resim var. Burada değiller ama Çukurcuma’nın ardiye gibi başka yerleri de var orada muhafaza ediyoruz.

Feyyaz İnanç bundan sonra neler planlıyor? Zamansız Mekanlar 3 ile mı karşımıza çıkacak? Ya da farklı tatlar mı göreceğiz?

Bunu önceden planlayamazsınız… Bu süreç kendi kendine oluşuyor. Şimdiki durumda evet bu seri devam edecek gibi görünüyor. Ama sonrasını çok kesin olarak bilemiyorum.

Peki sonraki eserlere bir yol açacak sizin için burada bulunan özel bir eser var mı öyle sorayım? Bir sonraki sergiye ithaf edilmiş olan yani. Yoksa zaten buralarda derdiniz bitmemiş demektir.

Gene bir müddet buralarda devam edeceğim gibi görünüyor. Belki biçimsel farklılıklar olabilir ama onu da çok net olarak bilmiyorum şu anda. Ebatlar değişebilir. Daha bu iş devam edecek. Zamansız mekanları biraz daha irdeleyeceğim.

Viyana’da bulunduğunuz yıllarda sergileriniz oldu. Oradaki izleyici ile buradaki arasında fark var mı?

Açıkçası çok yok. Ama oradaki izleyici çok kabul bir halde geliyor. Yani makul karşılanıyorsunuz. Buradaki insanlar ise hayretlere düşebiliyor. Oradaki izleyici evet daha kabulkar.

Bu kaçıncı kişisel serginiz? Çok sergi açmıyorsunuz sanırım.

Çok değil. 8. ya da belki 10.dur.

Bence çok iyi hocam. Tek dertleri sene içerisinde 8-10 sergi yapmak olan fabrikasyonculara benzemiyor… Bu sanatçının gerçekten yaratım süreçlerini dolu dolu gerçekten hissederek ve yeri geldiğinde ortaya koyduğunu gösteriyor.

Benim sergi aralarımın uzun olmasının bir sebebi de atölyedeki dersler aslında.

O meşguliyette de resimler beyinde pişiyor herhalde. Tahmin edersem esas önemli olan da bu. Gerisi işçiliğe kalmış.

Evet gerisi işçiliğe kalmış.

Hocam çok teşekkür ederiz. Biz büyük keyif aldık. Hem sizleri tanımaktan hem de eserlerinizden. Son olarak söylemek istediğiniz birşey var mı?

Çokta konuşkan bir tarafımda yok aslında. (Gülüşmeler) Ama resimler üzerine diyeceğim bir şey yok gerçekten resimler konuşsunlar bundan sonra.

Niye canım biz soru sorunca pek ala cevap veriyorsunuz. Biz aslında çerçeveyi çok da genişletmek istemedik bu sefer. Peki son olarak biraz kurcalayayım madem öyle. Soyut resim adı altında anılan saçmalamalara ne söyleyeceksiniz? Sanatçı eline fırça alıp da sallayarak “İşte bende yaptım oldu ! “ diyerek ne yapmış oluyor? Yani bir felsefesi yok, bir düşünce ya da etki üzerine doğmamış… Bu tip çalışmaların konumlanmasını da açıkçası ben biraz travesti buluyorum. Bir ressamın soyut resim dilini seçebilmesi için nesne ile olan derdini tamamlamış ya da nesneyi çok iyi etüd etmiş olması gerektiğine inanıyorum. Kelime bitecek ya da sanatçı da batın olan o kadar kuvvetli olacak ki iş kelime üstü bir anlatıma yönelecek. Feyyaz İnanç çıktı fırça salladı resimler oldu değil burada gördüğüm eserler.

Soyut resim bir senfoni gibidir. Bir senfoni bestelemek de çok zor birşeydir. Hatta en zor olanı soyut resimdir. Ancak dediğiniz şeyleri için diyebileceğim ; sanatın genişliği de bunlara fırsat verebiliyor. Gene de kendi içinde kendi bünyesinde sanatın bir gücü de var ki; doğrular ayakta kalıyor, ben yaptım oldular zamanın içinde kayboluyorlar. Resim kendini ikna ettirmelidir. Kendini kabul ettirmelidir. Bu soyutta da geçerlidir. Gördüğünüz, tanıdığınız, bildiğiniz şeyler yok olduğu halde resim tahakküm edebiliyorsa bu doğru resimdir. Resme bakıp “Budur. Tamam.” demeniz gerekiyor.

Teşekkür ederiz. Çok güzel açıkladınız.

Ben teşekkür ederim.

Ekrem Kahraman ve Salih Seçkin Sevinç

Salih Seçkin Sevinç – Artimetre

Ekrem Kahraman’la ’Bulunduğumuz Yer:…’ isimli sergsinden sonra hayli uzun ve keyifli bir sohbete imza atmıştık. Merakla beklenen sohbet notlarının II. bölümünde Kahraman’ın sanat ve para ilişkisi üzerine kurulu keyifli anılarını okuyacak ve ressamın meta-para ikilemine getirdiği yorum farkına tanık olacaksınız.  İşte sohbete dair detaylar…

Ben bir de şunu konuşmak isterim. Mesela siz- tahminimce- gönlü zengin bir insan olduğunuz için kanvas baskıya izin vermişsiniz. Ama kimi ressamlar asla sıcak bakmıyor böyle bir uygulamaya. ‘Benim eserim biricik’ diyor. Böylece ben Ekrem Kahraman’ın eserlerini beğeniyorum ve asabiliyorum evime. 30-40 lira bir para veriyorum ve orjinali olmasa da kanvas baskısını alıyorum. Ama gün gelir orijinalini alacak gücüm olursa onu da alırım. Ressamın bu konudaki olumlu tutumu da benim hoşuma gidiyor açıkçası.

Var mı benim resimlerimden birinin dijital baskısı şimdi sen de?

Evet, var. Uzunlamasına kırmızı, altta pamuk tarlası olan bir resminizin baskısı var benim evimde.

İzmir’de Alsancak’ta Selçuk Yaşar Müzesi’nde o resim şimdi.

Aa! Öyle mi? İzmir’e gidersem müzeye gidip orijinalini görmek isterim. Ne güzel bak ! Şimdi daha da büyük bir bağlantım oldu hem eser hem de sanatçıyla…

Oradakilere de benden selam söyle, sana özel olarak göstersinler tabloyu. Bir de kahve söylesinler. Öyle söyle sen onlara. (gülüşmeler)

Ödülllü bir resim değil mi o?

Evet, ödüllü bir resim o… ‘Durmuş Yaşar ve Oğulları’ vardır ya. DYO’nun ödüllü bir yarışmasında benim ödül adlığım ve şu anda orada sergilenen bir resim… Onların koleksiyonlarında… Güzel bir resimdir hakikatten.

Evet, ben de seviyorum. O resmin kanvas baskısı olması da güzel… Sanatçının buna izin veriyor olması da benim açımdan da ayrıca güzel ve zevkli bir şey… Ama bir çok sanatçı bu konuda çok katı durabiliyor… Özellikle de buna Türk sanatçılarda rastlıyoruz. Sanatçılardaki bu duruş ve kaygı da beni biraz geriyor açıkçası.

Biliyorum ben o tavrı.

Yani o kanvas baskı sanatçının tablosunun değerini düşürmeyecek ki!

Aksine arttırır.

Evet! Tanıtım, marketing, PR bir sürü yan desteğe ihtiyacı var sanatçının ve her ne ise o gereken desteklerden biri de bu aslında… Bu da bir tür tanıtım işte!

Bunlar basmakalıp düşünceler… Kafanın darlığından bir an gelir ki basmakalıp bakarsın. Kalıp içindeki bir bakışaçısı genişleme şansı, büyüme, kopma, bulaşma şansı asla bulmaz. Hani derler ya Anadolu’da da ‘kokmaz bulaşmaz’ bitti boşver! Ya da ne derler? ‘Yaralı parmağa işenmez.’ Ben işerim abi!

‘Sanat eserini değerli kılan paylaşılabilir olması’

Ben evime gidiyorum. Telefonumu sessize alıyorum. Sonra baktığımda telefona beni kim, neden aramış, yanıtını biliyorum. Bir gün bizim Yunus Tonguç’un –heykeltraş- telefonunu gördüm son aramalar listesinde. Aradım, ‘Hayırdır’ dedim. Arkadaşlarıyla dolaşıyormuş akşam saat 7 sularında. Benim resmimin dijital baskısını görmüşler Tünel’den yukarı çıkarken. Onun için aramış beni, bir telaş şöyle dedi: ‘Senin resmin sahtesini basmışlar, izinsiz olarak satıyorlar.’ Hangi resim olduğunu öğrendim ve ‘Önemli bir şey değil’ dedim. Hemen ‘Nasıl önemli değil’ diye itiraz etti. Ben de açıkladım durumu, müsaade ettiğimi söyledim. ‘Senin resimlerin değerli, böyle bir şeye nasıl müsaade edersin’ diye şaşırdı. O öyle söyleyince ben de ‘Hayır, benim resimlerim değerli değil’ dedim. Bu defa da susup kabullendi durumu.

Bir hafta sonra buluştuk kendisiyle. ‘Sen öyle söyledikten sonra ben ne diyebilirim ki’ dedi bana. ‘Ya Yunus akıllı adamsın sen’ dedim ben de. ‘Orada biri bunu satmaya çalışıyor ve birileri de bunu gidip alıyor mu? Evet. Demek ki bu değerli bir şey. İki: Sen beni gece yarısı telefonla arıyorsun değersizse benim resimlerim ne diye arıyorsun beni o saatte? Evet, çok güzel, değerli bir şey! Onu değerli kılan ne? Paylaşılan bir şey olması benim için.’ Elbette her paylaşımda belirli bir payın sanatçıya geri dönmesi lazım… ‘Telif hakları yasası’ da bunun üzerine kurulu zaten…

Evet, telifi de ödendikten sonra…

Tabi! Ama bu yasadır, ben hayata bakarım. Hayat ve yasa çoğu kez çelişir, umrumda da değil. Bir biçimde dijital baskı sana ulaşmasa ya da sen onu görmesen, Ekrem Kahraman’la gelip görüşecek halin yok.

Doğru, haklısınız.

Ha görüştün de ne oldu? Bu da maddi bir şeye tekabül eder. Burası bana ait… (atölyesini göstererek) Ben burayı babamdan kalan parayla almadım. Bir şekilde üç kuruş- beş kuruş benim emekliliğimden, eşimin emekliliğinden birikimlerle aldım. Burası bir değer… Gelibolu’da bir tane yazlık evim var, resim verdim ve aldım. Bitişiğinde atölyem var, orayı da resim verip aldım. Ne yapacağım ki ben parayı?

Gidip ev, atölye alacaksınız.

Gideceğim yazlık alacağım, atölye alacağım. Alıyorum zaten, paradan bana ne ya? Onun için burada kimileri bazen basmakalıp düşünüyor dedim ya. O da şudur: Geliyor diyor ki adam: ‘Ben sergi açılışlarına gitmem.’ Neden gitmediğini soruyorum, ‘Resim seyredemiyorum’ diyor. Resim seyretmek istiyorsan sonra bir daha git! Ciddiye almam ben böylelerini; çünkü bunlar orijinal görünme heveslisi tipler… Yani ister dükkan açayım, ister sergi; ister ‘evleniyorum’ diye düğün yapayım… O bir paylaşımdır, bu kadar basit! Sen paylaşmaya gitmiyorsun ama paylaşılacak olan şeyi de görmek istiyorsun.

Buna benzer basma kalıp laflar vardır. Nedir o? ‘Biriciktir benim için!’ İ yi de yaratılan her şey biriciktir. Sanat yapıtı elbette biriciktir. Onun biricikliğini bozar mı taklitlerinin ya da dijital baskılarının olması… Bu da çok basmakalıp bir fikirdir açıkçası. Bunun gibi orijinal görünmek için taşınan görüşler, söylenen laflar, ileri sürülen fikirler, bir takım davranış biçimleri… Bunlar beni hiç ilgilendirmiyor, ben ‘sahici’ olana bakarım. Nedir sahici olan? Bir yerde güzel bir resme rastlarım, o benim için sahicidir. Ya da insanlar geliyor, ‘Ekrem bey bizde bir resminiz var ama imzası yok’ diyorlar. ‘Benim Yapı Kredi sergim vardı, oradan mı aldınız’ diye soruyorum, ‘Evet!’ Çünkü o yıl yaptığım resimlerin hiçbirine imza atmadım mahsus!

Neden?

Hiiiiç, oynaşıyorum! Böyle muzırlıklar yaptım ben zaman zaman. Nedenini sordular, ‘Geldiniz işte’ dedim ben de. Şaşırdılar tabi, ‘Peki, imza atar mısınız’ diye sordular. ‘Neden atmayayım, atarım’ dedim. Ücretini sordular bu defa, ‘Eve davet edersiniz, bir duble viskimi koyarsınız, bademimi hazırlarsınız, imzamı atarım ben de’ diye şartlarımı saydım. (gülüşmeler) ‘Bu kadar mı? Seve seve…’ dediler. Sonra gerçekten o kızların evine gittim. Her şeyi hazırlamışlar, bademler, viskiler falan. Oturduk muhabbet ettik, resmi imzaladım. Paylaşım bu! Bu da bir oyun! Ben onu imzalamış olsaydım –ki her zaman uyguladığım bir şey değil bu- böyle bir anım olmayacaktı. Mahsus kapıyı açıyorum, giren kuş var mı bakıyorum. Bu da bir oynaşma… Bu da olması gereken bir şey… İki arkadaş birbirine takılmayacaksa, çiftler birbirine şaka yapmayacaksa, sevgililer birbirine kur yapmayacaksa, iki komşu dükkanın esnafı birbiriyle oynaşmayacaksa hiçbir ilişki yürümez ki!

‘Resimlerimin fiyatını resmettiğim taş sayısına göre ayarlıyorum’

Hoşluk olsun diye anlatıyorum. Ben buraya alıcı sokmam. Hatır için gelir birileri yoksa galeriler kanalıyla satış olmasını tercih ederim açıkçası. Çünkü incitici bir tavır gözlemliyorum alıcıda. Şimdi gene hatır için birileri gelmişti vaktiyle, iki resim beğendi. Mümkün olduğu kadar da tenbihlemişler onu, ‘Kabalık etme!’ diye.

Önden hazırlıklı geliyor yani.

‘Bu resimlerden birini alayım’ dedi. ‘Bu kaç lira, diğeri kaç lira?’ diye sordu.

Aa! Hocam sıkı bir espri geliyor gibi.

Ben de söyledim fiyatları ama ikisi arasında fiyat farkı var. ‘Ama boyları aynı, neden biri diğerinden daha pahalı’ diye sordu. Ben de o zaman diğerini –fiyatı daha düşük olanı- almasını önerdim. ‘Yok’ dedi, ‘Bu hoşuma gitti.’ Ben de ‘O zaman neden soruyorsun ki, bu kaç para diye’ dedim. Ama alıcı da bu defa ‘Ben zaten beğendiğimi alacağım da hani merak ediyorum, biri neden diğerinden daha pahalı’ diye ısrar etmeye başladı. Dedim ki: ‘Bak bu iki resimde de taşlar var. Taş sayısına göre ayarlıyorum. Beş tane taş boyamak var, 20’ye yakın taş boyamak var. Bunda bak 20’ye yakın taş var.’ Şaşırdı tabi alıcı: ‘İlginç, hiç böyle düşünmemiştim’ dedi.

Aradan biraz zaman geçti, laf geri geldi: ‘Ya sen taşlara göre mi fiyat koyuyorsun?’ Birileri de bunu ciddiye alıyor. Halbuki, benimle yapılmış bir kaç röportajı bulup okusan bir yerlerden… Bu adam diyor ki: ‘Niye bu insanlar bu resimlere para veriyor, ben buna şaşıyorum.’ Bunu söyledim ben ve hala da söylerim. O zaman da ‘İyi de gel bize parasız ver bunları’ diyenler çıkıyor. Eee! Sen de gel benim evimde temizlik yap, ayakkabılarımı sil mesela! Şimdi ben sergi açmış değilim, sen araya bir sürü insan koyup hatır gönül geliyorsun buraya. O zaman soramazsın, ‘Neden bu böyle’ diye.

Vaktiyle köylerde kız istenirken, ikram olarak özellikle kızdan ayran isteniyormuş. Yoğurt özemeyi biliyor mu, bilmiyor mu? Ben de dedim ki anama, ‘Ya ana! Bu yoğurdu özeyemeyenler de mi var?’ ‘Var herhalde’ dedi. İş kolay, yoğurt özemeyi öğrenirsin. Kese yoğurdunu içerisinde topaklar bırakmadan ayran kıvamında yapabilmek için bir baktın, kim bu? Filanca. Onla evlenmek istemiyorsan özeyemezsin. Ama yok evlenmek istiyorsun, ne var öğren yoğurt özemeyi. Öyle bir ayran yap ki oğlanın annesi babası ‘Ne kadar güzel ayran yapıyor bu kız, bizim oğlana tam yakışır’ diye düşünsünler. Her şeyin bir sistemi var, kolay bir yöntemi var. Sanat ortamında da belli değerler var, ben ne diyorum? ‘Atölyeme alıcı sokmam’ Ahlaki olarak beni incitiyor, rencide ediyor. Çünkü adam diyor ki, ‘Neden, parasıyla değil mi?’ aslında bunu hiçbir zaman söyleyemezsin. Mümkün değil. Ama herif söylüyor. ‘Küçücük bir sözdür insanı alıkoyar’ derim ben.

‘Alt tarafı resimse, benimkinin üst tarafı da resim’

Nüfuslu bir bey geldi Bandırma’ya, benden resim almak için. Kolundan tutup atölyeden attım sonunda. ‘Resim almaya geldim ama çok pahalı’ diyor. Ben de kırmamak için ‘Tamam, ne düşünüyorsunuz siz söyleyin, onu yapalım’ diyorum. Ses çıkmıyor, ben biraz oynama yapıyorum hepsine ‘Pahalı’ diyor. En sonunda ‘Pahalı değil, ne demek’ dedim. ‘Tabi pahalı, alt tarafı resim’ dedi. Gidip kapıyı açtım, ‘Benimkinin üst tarafı da resim’ dedim. Ama herif tak diye geri döndü, ‘Buradan resim almadan gitmem’ dedi ve bir resim alıp öyle gitti.

Karşındaki alıcının elindeki tek silah parası… O parayla eğer bir çok şeyi başarmışsa, insanlara boyun büktürmüşse, onları el pençe divan durdurmuşsa, hep dediği fiyat üzerinden bir anlaşma sağlanmışsa… Bir, iki, beş, on, on dördüncüye geliyor, aldığı yanıt şu: ‘Yok kardeşim! Sen orada dur.’ Ben öyle söylüyorum hep mesela; ‘Paraya ihtiyacım yok ki benim.’ Adamın elindeki tek silahı alıyorum sonra. Nasıl hükmedecek bana? Bitti, o kadar. Aç kalırsam bir inşaat ustasının yanında tuğla taşırım harç kararım. Bu durum sürerse, tuğla dizmeyi de öğrenirim duvar örmeyi de. N’olacak ya? Onunla karnını doyuran, hayatını sürdüren o kadar çok insan var ki! Ben ırgatlıktan geldim, geldiğim yere geri dönerim.

-devam edecek-

Selahattin Yıldırım ve Salih Seçkin Sevinç

Selahattin Yıldırım’la Casa Dell’Arte’de açılmış olan ‘Öteki/ Ben’ isimli sergisi vesilesiyle görüştük. Mısır Apartmanı’nda sergiyi izledikten hemen sonra Yıldırım’la sergi izlenimlerimizi palyaştık. Ressam, yaptığı işi çok çalışmanın yetmediği, insanın söyleyecek sözünün de olması gerektiği bir mecra olarak tanımladı. Ve Yıldırım’a bu bakımdan katılmamak elde değil! Gerek işaret ettikleriyle, gerek duruşuyla, sohbet sırasındaki yalın ve sakin tutumu Selahattin Yıldırım’ı akıllarımızda iz bırakan ressamlardan kıldı.

Artimetre: Resimlerinizi inceledik. Selahattin Yıldırım kimdir onu da araştırdık. Sanatçı bir şeyler üretiyor, onun bir sıkıntısı, bir derdi var. Belli bir sosyo-ekonomik düzeye değil de topluma bir şeyler söylüyor değil mi?

Öyle bir yanılsama var aslında. Bütün sanatçılar toplumsal yaşamla, toplumsal meselelerle ilgili bir şeyler üretiyorlar ama sonuçta bunların tüketim yeri ya da onu tüketen insanlar bu problemlerin kaynağında olan insanlar değil. Bu belki madddi durumla, belki eğitimle ilgili bir şey olabilir ama öyle bir gerçeklik var. Ben şimdi insana ait, insana ilişkin, insanın dramına ilişkin, insanlığın yaşadığı şiddete ilişkin bir şeyler yapıyorum. Ama buna en çok maruz kalan insanlar bu işin tüketicileri değil. Böyle bir paradoks var.

Ama bu da sadece Türkiye’de değil, tüm dünyada böyle. Malesef böyle… Bunu aşmanın da yollarını, yöntemlerini bir şekilde arayıp bulmak gerekiyor. Ama bu iş sadece sanatçının görevi midir diye sorarsanız belli başlı toplumsal kurumların bunları aşağı taşıması gerekir. Benim için bunları koltuğumun altına koyup herkesin görebileceği yerlerde sergi açma şansım yok. Ya da işte İstiklal Caddesi’nde açık alanda sergi açma şansım yok. Ne yapacağım? Özel bir mekanda özel bir galeride bir şekilde bunları sergileyeceğim ve bu işle özel olarak ilginenen, takip eden insanlar gelip görecekler. Aslında bu bir anlamda sanatçının yaptığı işlerin görülebilmesi açısından güzel bir durum değil. Sanat tabana yayılmıyor. Bunu gazeteler yapacak, dergiler, resmi kurumlar, karşılık beklemeyen bir takım kurumlar gerçekleştirecek. Hep öyle denir ya, ‘Halka inmiyorsunuz.’ Ama bu sanatçının yapabileceği bir şey değil. Nasıl halka inebilirim, ne yapabilirim? Kendimce bir sermayem olsa karşılıksız taşırım bir yerlere resimlerimi, dolaştırırım ama bu benim yapabileceğim bir şey değil.

Artimetre: Peki Selahattin Yıldırım nasıl bir geçmişe sahip?Bildiğim kadarıyla Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde eğitim aldınız. Akademik eğitiminizi tamamladıktan sonra…

Ressam olmamın eğitimden ziyade yaşadığım özel tarihle, o süreçle yakından alakası var. Resmi anlamam ve resim tercih etmem ortaokul yıllarına dayanan bir şey… Sevdiğim bir şeydi. Sadece resme değil tüm sanat dallarına karşı çok ilgiydim. Tiyatro yapmak istedim, müzikle uğraştım -bir enstrüman çalıyorum. Sanatın bir çok alanıyla hep iç içe olmaya çalıştım.

Artimetre: Hangi enstrümanı çalıyorsunuz?

Bağlama çalıyorum. Diğer benzer enstrümanlara karşı da bir yatkınlığım var ama bağlama biraz daha yakın geliyor. Dediğim gibi sanatın bir alanıyla uğraşma isteğim hep yoğundu. Üniversiteye girerken böyle bir fırsat çıkınca o nedenle ilk tercihim güzel sanatlar oldu, doğal olarak. Yani hep şey düşünmüşümdür ben, sanatın bir alanına gireyim de diğerleriyle de nasılsa fırsatım oldukça uğraşırım. Resim daha ağır bastığı için resme başladım. Ama her zaman ben sanat üretmek istemişimdir. Sanat üretmek adına, bir devlet memuru olayım, sabah gidip akşam geleyim, yuvam olsun gibi isteklerim olmadı.

Artimetre: Akademiden resim bölümünden mezunlar veriliyor her yıl, ama o insanlar ressam olmuyor. Başka işlerle uğraşıyorlar daha ziyade. Bu başka bir şey…

Evet! Resim gerçekten çok sebat gerektiren bir şey… Resim yapmak çok çileli bir iş…

‘Sadece çalışmak yetmez, söyleyecek sözün olmalı’

Artimetre: Kelleyi vermek gerekiyor tabir-i caizse!

Biraz öyle… Bunun sonuçlarını baştan kabul etmek gerekiyor. Ben okula ilk girdiğimde –hiç unutmam- hocamın söylediği bir söz vardı. ‘Ne yapmak istiyorsun, ressam mı olmak istiyorsun’ diye sordu. ‘Evet hocam ben ressam olacağım’ dedim. ‘Ama şunu bil bu iş çok nankör bir iştir’ demişti hocam: ‘Evet, çok iyi bir ressam da olabilirsin, çok iyi resimler yapıp iyi paralar da kazanabilirsin ama seksen yaşına gelip geriye döndüğünde kendini hiçbir iş yapmamış gibi de hissedebilirsin. Hiçbir şeyin olmayabilir. Ressamlık nankör bir iştir. Bunu bilerek, hala devam etmek istiyorsan et.’ Ben bu riskleri, sürecin ne kadar güç olduğunu bilerek bu işe başladığım için… Çok da çilesini çektik, buz gibi atölyelerde yatarak ederek… On yıl onbeş yıl belki sürünerek en az o kadar çilesini çekmeden sürünmeden bir şey yapma, bir şey olma şansı yok. Bir de tabi, çalışmak, çok fazla çalışmak da yetmiyor. Söyleyecek bir sözünün olması, bir derdinin, takıntının olması gerekiyor. Onla bir yere geliyor sanatınız.

Biz konuya ‘bu noktaya nasıl geliyoruz’ sorusundan geldik. Her kişinin, sadece sanat yapan insanın değil, bir kişisel tarihi var. Kişisel bir geçmişi var. Oluşmuş birikmiş bilinç altında yerleşmiş bir birikimi var. Bunlar süre içinde olgunlaştıkça, bunları doğru ifade etme yetisine kavuştukça onlar da bilince doğru çıkmaya, sana gelmeye başlıyor. Evet, burada yaptıklarım da 20-30 sene önce yapmak istediğim düşündüğüm şeylerdi ama herhalde otuz sene önce bu etkide bu şiddette ifade etmem biraz zordu. Bu bir olgunluk dönemi aslında. Olgunlaştıkça, giderek düşündüğün şeyi de daha iyi anlatmaya çalışıyorsun. Bir de yani mesele sadece bir şeyleri iyi anlatmak değil. Bir de bizim bir çerevemiz var. O resim çerçevesinin de dışına çıkmadan bir hikaye anlatmak basitçe mevzuyu anlatmak bir mesele değil. Bir yandan resim olacak, bir yandan etkili olacak, bir yandan gerçekten bir şey söylüyor olacak… Bu çok komplike bir şey…

Artimetre: Benim de son zamanlarda izlediğim en ‘çarpıcı’ sergilerden bir tanesi. Düşündürüyor. Resimler şunu hissettiriyor: ‘Bu adamın bir derdi var.’

Teşekkür ederim. Kurcalıyorum evet. Yani işte bu da bir mesaj… Contemporary’de bir sergi vermiştim orada da ‘sınırlar’ mevzuunu kurcalamıştım. Ama onu sadece fiziki sınırlar değil, insanın kendi sınırları, bedenin sınırları, aklın sınırları, mantığın sınırları falan gibi bütün bu sınır kavramına göndermeler yapan resimler yapmıştım. Mesela orada bir deli gömleği yaptım. Orda aklın vardığı bir delilik sınırı… Dağlar, dağlara çekilmiş çizgiler vardı. Bu mantığın ötesine geçmiş bir şey… Doğada var olan bir tepeyi ortasından görünmeyen bir çizgiyle bölüyorsun, orası senin burası benim diye… Sen o tarafa geçemiyorsun, ben bu tarafa geçemiyorum. Öyle bir mantıksızlık sınırı…

Artimetre: Ben de internette öyle bir resim görmüştüm. Sizin resminiz. Bir çok katlı pasta resmi vardı. Pastanın büyük dilimi büyükçe kesilmişti…Aşağıdan yukarı kesildikçe dilimler ufalıyor. O da çok etkileyici gerçekten…

Burada da (sergide) bir pasta dilimi var. Yemek masası var. Yine aslında o mantık devam ediyor. Benim kafamdaki şey şudur: İnsana ait, insanın yaşanmışlığına ait, insanlığın dramına ait, sağlam bir bakış açınız varsa, sizin hedef sonuç ilişkisi bağlamında çok da böyle bireysel- kişisel şeylere kafa yormanıza gerek kalmıyor. Aslında bu sergide görünen şeyler pasta resminin sonuçlarıdır.

Artimetre: Öyle görünüyor…

Bir paylaşım savaşının, bir var olma, kendini var etme savaşının sonuçlarıdır bunlar. Bir çıkar savaşıdır bu sonuçları doğuranlar. Şimdi adam gidip  Irak’ta 1.5 milyon kişiyi psikopat olduğu için öldürmüyor, bir pasta için, paylaşım ve çıkar için öldürüyor.

Artimetre: Moiz Bey’e de onu söyledim. Kriz var, kapital sistem sallantıda, hatta çöktüğüne ilişkin fikir bildirenler bile oldu. Bu sergi tam krize özel vurgu yaparmış gibi… Tam üstüne denk geldi.

Yani dramatik…

Artimetre: Serginiz gerçekten izleyicisine tahrik ederek bir şeyler söylüyor. Şimdi bana, George Orwell’n 1984 romanından, oralardan bir şeyler estirdi mesela…

Aslında kitlelerin dramatik yapısı itibariyle Sheakespare’ye kadar gidiyor. İfade biçimi gereği çok güncel göndermeler var ama geçmişe de dönük, ileriye de dönük bir şeyler olduğunu düşünüyorum resimlerimin içinde. Mesela üç maymun mevzu… Hep insan hayatında var olan bir şeydir, otokontrolle ilgili. Ben diyalektik düşünen birisi olarak, bir insanın sadece iradi olarak hiçbir dayatma, bir baskı unsuru olmadan böyle bir konuma gelmesinin bir anlamı olmadığını biliyorum. Bu bir dayatmadır. İnsan haksızlığa neden karşı çıkmaz? Ya bir zarar geleceği için korkar, ya bir yakınına… Ya işini kaybetmekten korktuğu için, ya poziyonunu kaybetmekten korktuğu için susar. Yoksa biraz aklı basan, biraz insani yönü güçlü herkes bir şeylere karşı çıkar. Bir aksilik görür ve dile getirir.

Artimetre: Söyler. Hatta söylemek de en doğal hakkı…

Özellikle bunu söylememek, bu kişinin kendi tercihi değil! Bu, dışardan dayatılmış bir korku, yaratılmış korku imparatorluğunun bir sonucu… İnsanın tepesine vurula vurula oluşmuş bir şey… Aklı başında, vicdanı olan birisi şurada birileri öldürülürken bunu görmemezlikten gelemez. Ama öyle bir noktaya varıyor ki görmemek onun daha çok işine gelmeye başlıyor.

Artimetre: Ve kemikleşiyor da.

Evet, kemikleşiyor ve davranış biçimine dönüşüyor sonra. O yüzden de biraz özellikle “gözüne sokarak dikerek, dikişler atarak efektler yaparak, bu benim istediğim bir şey değil. Benim tercih ettiğim iradi bir şey değil dayatılmış bir şey” onu göstermeye çalıştım. Diğerlerinde ise hep bir şiddet izi var ama.

Artimetre: Nefes alıyor. Ama zorlanıyorlar sanki…

Bir direnme de var.

Artimetre: Bir tür yaşama içgüdüsü…

Belki medyatik bir şey olduğu için de ‘ölüm’, ‘ölüme gönderme’ gibi anlatılmaya çalışılıyor. Ama aslında ben bir direnişi, bir çığlığı göstermeye çalışıyorum. ‘Beyaz’ kullanmamın sebebi de o. Beyaz normalde saflık, duruluk, barışı ifade eden bir renktir.

‘Geberip gideceğiz bir gün, nedir paylaşamadığımız şey?’

Artimetre: Ama genelde ölüm diye yorumlanıyor.

Evet, aslında bir yanıyla ölümü de insanların aklına getirsin istiyorum. Bunca yaşanana bakıp şunu da hatırlatmak istiyorum: ‘Geberip gideceğiz bir gün, nedir bu paylaşamadığımız şey?’ Onu da hatırlatsın, sordursun istiyorum. Beyaz bir bez parçasına sarıyorlar hepimizi. Daha önceki resimlerimde o vardı mesela. Bir kefen bezine sarılmış gibi sargılar vardı. Böyle resimler yapmıştım. Orada direk ölüme bir gönderme vardı. Kireçleşmiş, taşlaşmış figürler vardı. Ama burada mesela daha fazla renk girdi işin içine. İfade girdi yavaş yavaş. Sessiz portrelerden daha fazla sesini çıkartan, hatta sesini yükselten portrelere doğru geldi. O anlamda bunları ben çok fazla ölümle özdeşleştirmek istemiyorum. Yaparken de öyle düşünmedim. Beyazın yarattığı etki belki direk ölümü çağrıştırıyor olabilir. Bizde bir de yanlış bir algı biçimi de var. ‘Bir şeyi yansıtıyorsanız, ona taraftarsınız’ sanılıyor. Hayır, öyle değil! Ama ne yazık ki bu basında da böyledir, edebiyatta da böyledir.

Artimetre: Maalesef, sizi o mecraya “ait” hissettirmek istenir.

Evet! Sen bunu yazıyorsan oraya aitsin. Oysa ki objektif bir iş yapıyoruz diğer yandan da. Ben de bir şey yansıtıyorum. Şiddeti yansıtıyor olmam benim de şiddet taraftarı ya da şiddetin yanında bir adam olduğum anlamına da gelmez. Ama algı var. Ben burada duyuyorum mesela, sergi izlemeye gelenler arasında ‘Herif şizofren galiba’, ‘Herif psikopat galiba’ filan gibi şeyler söyleniyor. Sanki benim burda bir tarafım ve buna güzelleme yapıyorum. Hayır, Burada bunları göstererek karşısında olduğumu anlatmaya çalışıyorum.

Artimetre: Benim şahsi fikrim. Orada (resimde) zengin bir sofra var.  Zenginlik, gösterişli bir sofra. Tabaklar yemeklerle neredeyse bulaşık olmuşlar. Yemeğin ne olduğu da belli değil. Sergideki diğer parçalara gönderme yapıyor. Ama benim görebildiğim ve yorumlayabildiğim de bu. Ama tüm bunların sanatçının şizofren olmasıyla da bir ilgisi yok herhalde.

Ki olabilir de.

Artimetre: Toplumsal bir söz söylüyor. Anlaşılabilir bir şey yani.

Şimdi henüz yaşayan biri olarak anlatma şansım var. Ben olmadığımda malesef bunu birilerinin çok fazla anlatma şansı yok. Şimdi konuşuyoruz, ben anlatıyorum. Yemek masasının sistemi temsil etmesi, pastanın paylaşım savaşını, kapitalizmi temsil etmesi… Yemek masasında yemek olmayışı, aslında bu vahşi kapitalizmi temsil ediyor.

Artimetre: Ama görüntü var.

Sistem, paylaşım savaşları, onun yarattığı sonuçlar… Şiddete maruz kalmış kadın ve erkekler… Topluma ilişkin bir takım unsurların bir araya geldiği bir sergi bu… Başka ne söyleyebilirim?

‘Resim askıya alınıp emekli olduktan sonra çalışılacak bir uğraş değil’

Artimetre: Bence son cümlenizle gayet güzel açıkladınız, serginize dair her şeyi.

Türkiye’de sanatla ilgilenen bir sürü gencimiz var  ve son dönemlerde Türk sanatı gerçekten ses getirmeye başladı. Siz onların henüz başında olduğu bir yolu kat ettiniz, bir ressam olarak sizden sonraki kuşaklara neler önerirsiniz? Kitap mı okusunlar, sergi mi gezsinler, çok mu çalışsınlar?

İçlerinde varsa olur yoksa bu iş öneriyle olabilir bir şey değil. Bu iş çok içsel, çok iradi bir şey… Sonuçlarına katlanma gücü varsa ne ala… Bizde hep şey oluyor, ciddi bir araştırma yapılsa bile güzel sanatlardan dereceyle mezun olanların bir çoğu resim yapmıyor. Neden yapmıyor? Bu bir inanç meselesi… Bir şeyi bitirmek tamamlamak başarmak meselesi değil. Bir şeyi yapabilme isteği… Türkiye’de şartlardan dolayı mezun olduktan sonra ‘Biraz para kazanayım’ gidip ‘Biraz grafik yapayım’, ‘Bir ajansta çalışayım’ derdine düşüyorlar. ‘Biraz param olursa sonra rahat rahat resim yaparım’ gidip ‘Öğretmen olayım’ gibi sıralamalar yapıyorlar. Böyle olduğu zaman o resim yapma sırası hiçbir zaman gelmiyor, gelmez de. Resim 40-50 yaşına kadar askıya alınıp emekli olduktan sonra çalışılabilecek bir şey değil. Dünyanın en büyük yeteneği de olsan yine olmaz. Resim yapmak mesai isteyen bir şey. Bizim canımız yok mu biz de çalışabilirdik, vitray yapardık, iyi paralar kazanırdık. Onu tercih etmediğim için ressamım. Onu tercih edenler hala ‘Biraz daha kazanayım’ derdinde. ‘Bir ajans kurduk, bir tane daha kuralım’ın peşinde yani.

Artimetre: Geçenlerde bir yerlerde okudum. Yurtdışında bir ülkede devlet ressamlara yardım yaptığı için ressamlar artık  üretemez ve farklı eserler ortaya koyamaz olmuşlar. Devlet şimdi yardımı kaldırmak için girişimlere başlamış !

Ben onu Hollanda’da gördüm. Ne zaman gittim ben Hollanda’ya? 98’de galiba… Ben orada kaldım bir süre. Şöyle bir olaya tanıklık ettim. Belediyeler, yardım yapıyorlar ressamlara. Yardım da şu: Her ay tüm sanatçılardan belirledikleri iki adet resmi alıyor. Ödemelerini yapıyor. Bu şekilde insanların ayakta kalmasını sağlamaya çalışıyor. Ancak 98 senesinde bu yardımların kesilmesi konuşuluyordu. Sebep de çok basit, belediyenin ressama atölye olarak kullanması için verdiği eski bir kilise var. Oraya ayda bir kez geliyor. İki tuval koyup şakır şakır boyuyor onu. Belediye gelip resimleri alıyor, adam da parayı alıp bir ay yatıyor. Bu nedenle son 15-20 yıl içerisinde Hollanda resim sanatında bir gelişme kaydedilmediğini fark etmişler. Hollanda’dan uluşlararası piyasaya ressam çıkmıyor. Bunun nedenlerini konuşurken ortaya çıkıyor ki rahata, rehavete alışmışlar. Nasıl olsa paralarını alıyorlar, diye kimse sıkıntıya girip resim yapmıyor. Ve o yardımları kestiler. Sonra hepsi deli gibi dolaşmaya başladı. Çünkü para yok.

‘Üretmemenin bir mazereti yok, zaten tarih de bu mazeretlerle ilgilenmiyor’

Artimetre: Evet, sanatçının geçinebilmesi gerekiyor. Yaşam kaygısıyla sanat üretmek kolay değil ama onsuz da olmuyor. Yaşamak, daha doğrusu üretebilmek için de bir derdinin, sıkıntının olması lazım.

Ben hep söylerim. Bir şey üretmiyor, bir şey yapmıyor olmanın bir mazareti yok. Sanat tarihi de bu mazeretleri yazmıyor. Daha doğrusu insanlık tarihi de bu mazaretleri yazmıyor. Sonuçları ile ilgileniyor. Şimdi sen hiç bir ressamın hayatında şöyle bir şey gördün mü? ‘Karısıyla kavga ettiği için şu dönemler arasında üretemedi.’

Artimetre: Ama böyle dönemler vardır mutlaka. (gülüşmeler)

Ama günümüzde belli tarihler arasında resim yapmamış birinin böyle bir mazareti bulunabiliyor.

Artimetre: Evet, doğru.

Kimse seni dinlemez ki. O yüzden de param yoktu, yerim dardı! Bahaneler unutulacak. Yapmak istiyorsan bir şekilde yapmışsındır, diye bakacak insanlar. Ben mutfakla oda arasındaki koridorda resim yapan insanlar tanıyorum. Yıllarca o arada resim yaptılar. Ve yapıyor da adam. Sorduğun şeye geliyor işte. Karar verecek, ‘Ressam olacağım’ diyecek ve çalışacak. Bu kadar! Üç kağıda kaçmadan, samimiyetle, dürüst bir şekilde çalışacak.

Artimetre: Peki, Contemporary 2008′de vardınız.Casa Dell’Arte’yle nasıl yollarınız kesişti? Nasıl tanıştınız Moiz Bey’le?

TÜYAP’ta tanıştık kendisiyle. Orada bir sergim vardı. Biliyorlardı beni ama özellikle orada çok dikkatlerini çekmiştim. Henüz daha Casa Dell’Arte fikir aşamasındaydı. ‘Böyle bir düşüncemiz var, bizimle çalışmak ister misiniz’ diye sordular. Sonra ben de olumlu yanıt verince kurduk galeriyi ve sözleşmeyi de yaptık. Devam ediyoruz.

Artimetre: E, Hayırlı olsun.

Teşekkür ederim.

Artimetre: Benim soracaklarım bu kadar. Sergi üzerine konuştuk, bu sefer çok da konunun dışına çıkmak istemiyorum. Başka eklemek istediğiniz birşey varsa onları da  dinleyelim sizden.

Aslında söylenecek her şeyi söyledim sanıyorum. Serginin özetini çıkartırsak, insani olan, sıradan her şeyin bir dayatmaya dönüşmesini içeren bir sergi… Bu ‘öpüşme’ resminde de var. Çok normal bir şeyin bir dayatma aracına dönüştürülmesi, şiddetin içselleştirilmesi, şiddetin normal bir şeymiş gibi insan yaşamında yer tutması… Genel anlamda serginin özü bu. Yani şu delilik bile sıradan normal her gün karşımıza çıkan bir şey gibi.

Artimetre: Zaten etken yok. Her şey edilgen. Figürler edilgen…

Evet. Etken yok ve görünenler de edilgen. Bastırılmışlık var. Serginin genelini toparlarsak budur.

Artimetre: Peki çok teşekkür ederiz.

Ben teşekür ederim.